Α. Εισαγωγικά
Η οικονομική κρίση στην
Ελλάδα, ως απότοκος και της ψήφισης των νόμων του κοινώς επονομαζόμενου
μνημονίου και των εφαρμοστικών αυτού διατάξεων, είναι ένα σύνθετο
οικονομικό-πολιτικό-κοινωνικό φαινόμενο,
που ήταν επόμενο να επηρεάσει και το θέμα της εγκληματικότητας.
Με αφορμή το τριήμερο
εγκληματολογικό συνέδριο προς τιμή του
Ομοτίμου Καθηγητή Πανεπιστημίου κ. Νέστορα Κουράκη, με κεντρικό θέμα
«Κρίση, Έγκλημα και Ποινική Καταστολή», που διοργανώθηκε στις αρχές Απριλίου
του 2015 από Πανεπιστημιακούς και Κοινωνικούς Φορείς, στο Δικηγορικό Σύλλογο
Αθηνών, σύσσωμος ο επιστημονικός κόσμος που κινείται στο χώρο της
Εγκληματολογίας, αλλά και σε συναφείς επιστημονικούς κλάδους, διεξήγαγε έναν
γόνιμο διάλογο πάνω στο ιδιαίτερο αυτό νεοπαγές θέμα.
Στο σημείο αυτό θα
πρέπει να επισημανθεί ότι η εργασία αυτή λαμβάνει χώρα προς τιμή και ευχαριστία προς τον αγαπητό μας Καθηγητή κ. Νέστορα
Κουράκη, ακούραστο Πανεπιστημιακό Διδάσκαλο, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά
με τη διδασκαλία και την καθοδήγηση του τόσο στην εξέλιξη της επιστήμης της
Εγκληματολογίας, όσο και στην καλλιέργεια και τη διαμόρφωση της επιστημονικής
σκέψης πολλών νέων επιστημόνων.
Ακολούθως τώρα, στο θέμα
μας, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να γίνει μία πρώτη προσέγγιση στο θέμα
της επίδρασης της οικονομικής κρίσης στη διαμόρφωση της εγκληματικότητας, όπως
το θέμα αυτό παρουσιάζεται, κατά περίπτωση, και μέσα από σταχυολογημένα
ενδιαφέροντα σχετικά δημοσιεύματα, δημοσιευμένα ερευνητικά στοιχεία και
κριτικές επιστημονικές απόψεις, από τα οποία προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα,
με την επισήμανση ότι, αφενός, το φαινόμενο βρίσκεται σε εξέλιξη και, αφετέρου,
ότι για την πληρότητα των κάθε είδους συμπερασμάτων θα πρέπει να ακολουθήσει
κατά περίπτωση και εμπεριστατωμένη επιστημονική (εγκληματολογική) τεκμηρίωση.
Β. Δημοσιεύματα, δημοσιευμένα ερευνητικά στοιχεία και κριτικές
απόψεις.
1. Ενδιαφέρον
παρουσιάζει η Πτυχιακή Διατριβή της κ. Ελένης Κωνσταντίνου με θέμα «Ο αντίκτυπος της πρόσφατης οικονομικής
κρίσης στο έγκλημα»[1]. Κατά την αναφερόμενη εκεί επιτομή της, η Πτυχιακή
αυτή Διατριβή σκοπεύει στην προσπάθεια σύνδεσης της πρόσφατης οικονομικής
κρίσης (2008-2012) με την εγκληματικότητα. Μέσα από την ανάλυση πιθανών
αιτιωδών σχέσεων μεταξύ των δύο παραμέτρων, επιχειρείται να καταγραφεί κατά
πόσον η πρόσφατη οικονομική ύφεση είχε επίδραση στους δείκτες της
εγκληματικότητας, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και στην Κύπρο. Στην εν λόγω
εργασία καταγράφονται θεωρίες, απόψεις και γνώμες επιστημόνων για το θέμα αυτό.
Επίσης, παρουσιάζονται και αναλύονται στατιστικά στοιχεία που περιλαμβάνουν
εξωγενείς μεταβλητές όσον αφορά στους δείκτες της εγκληματικότητας και της
ανεργίας πριν και κατά την περίοδο της πρόσφατης οικονομικής ύφεσης ανά τον κόσμο,
σε ευρωπαϊκές χώρες και ειδικά για την Κύπρο. Μέσα από ευρήματα της έρευνας,
εξάγονται δύο βασικά συμπεράσματα: α) Η οικονομική ύφεση σε μια χώρα μπορεί να
ωθήσει στην αύξηση της εγκληματικότητας, όταν όμως συνδέεται και με μια σειρά
άλλων παραγόντων όπως κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, λαθρομετανάστευση,
ατιμωρησία εγκλήματος, χαλάρωση αρχών επιβολής του νόμου κ.α. Επίσης, προκύπτει
ότι το έγκλημα αλλάζει και μεταβάλλεται ανάλογα της χρονικής περιόδου, β) Μόνο
συγκεκριμένος τύπος αδικημάτων πιθανόν να συνδέονται με οικονομικά κίνητρα
όπως, εγκλήματα κατά περιουσίας (διαρρήξεις, κλοπές, ληστείες) τα οποία μπορεί
να παρουσιάζονται αυξημένα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο λόγω της
οικονομικής αστάθειας σε μια χώρα. Συμπερασματικά, αυτό που πρέπει να κάνει
κάθε χώρα είναι τη δική της αυτοκριτική και να λάβει μέτρα ώστε να αντιμετωπιστεί
αποτελεσματικά το κοινωνικό φαινόμενο της εγκληματικότητας, λαμβάνοντας υπόψη
τους παράγοντες που την επηρεάζουν.
Η πτυχιακή αυτή διατριβή είναι μία καλή βάση για
μία πρώτη προσέγγιση στο θέμα μας, εμπεριέχουσα χρήσιμες απόψεις και θέσεις.
