ΜΠρΑθ 1019/2025: "Υπολογισμός του νομίμου ορίου δικηγορικής αμοιβής σε επιταγή προς πληρωμή εκτελεστού τίτλου δικαστικής απόφασης, που δεν έχει επιδικασθεί δικαστική δαπάνη, λόγω του δυσερμηνεύτου των νομικών διατάξεων, που εφαρμόσθηκαν "

 

Στο ν. 4194/2013 του Κώδικα Δικηγόρων,  η ελάχιστη αμοιβή για σύνταξη επιταγής δεν συναρτάται με παράγοντες όπως επιστημονική εργασία, πολυπλοκότητα, αναλωθέντα χρόνο, αξία αντικειμένου, σπουδαιότητα, περιστάσεις και γενικά καταβληθείσες ή εξώδικες ενέργειες. Η αμοιβή αυτή δεν απαιτείται να έχει προκαταβληθεί στον συντάξαντα την επιταγή δικηγόρο από τον επισπεύδοντα την εκτέλεση εντολέα, αφού η εν λόγω αμοιβή αφαιρείται από το πλειστηρίασα ως έξοδο εκτέλεσης. Η αμοιβή του δικηγόρου για την σύνταξη της επιταγής επιβαρύνει τον οφειλέτη και περιλαμβάνεται στα έξοδα εκτελέσεως, ενώ η επιταγή προς εκτέλεση αποτελεί τίτλο εκτελεστό για το ελάχιστο νόμιμο όριο αμοιβής για την σύνταξή της  - εν προκειμένω για το όριο του άρθρου 72 παρ. 1 ΚωδΔικ - χωρίς να τίθεται ως προϋπόθεση η προκαταβολή αυτής από τον επισπεύδονται προς τον υπογράφοντα την επιταγή δικηγόρο. Τα έξοδα και δικαιώματα σύνταξης και κοινοποίησης επιταγής προς εκτέλεση - εν προκειμένω η αμοιβή για την σύνταξη της ένδικης επιταγής- αποτελούν έξοδα εκτέλεσης και προαφαιρούνται σε κάθε περίπτωση, από το πλειστηρίασμα. Στο άρθρο 72 του άνω Κώδικα Δικηγόρων ορίζεται ότι «Για την σύνταξη επιταγής προς εκτέλεση τίτλων εκτελεστών, η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης, όπως αυτή επιδικάστηκε από το δικαστήριο». Από την γραμματική διατύπωση, της παραπάνω διάταξης, προκύπτει ότι ο νομοθέτης στόχευε να καθορίσει την εν λόγω αμοιβή ως διακριτό κονδύλιο στην επιταγή προς πληρωμή, το οποίο ισούται με την επιδικασθείσα δικαστική δαπάνη. Γι’ αυτό άλλωστε χρησιμοποιείται το ρήμα «ορίζεται» και η φράση «στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης» ώστε να καθίσταται σαφές ότι ο προσδιορισμός του ποσού γίνεται άμεσα και ευθέως από το νόμο, ανέρχεται στο ύψος της δικαστικής δαπάνης που επιδικάσθηκε και ταυτίζεται με το ποσό αυτό (πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ).

 

ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

Αριθμός απόφασης 1019/2025

ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Αποτελούμενο από τη Δικαστή Στέλλα Δραγατσίκη, Πρόεδρο Πρωτοδικών, την οποία όρισε ο Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης του Πρωτοδικείου Αθηνών και από τη Γραμματέα Αικατερίνη Μαλινδρέτου.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριο του την 18 Μαρτίου 2025, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των ανακοπτουσών: 1.... 2. ..., κάτοικοι Αθηνών, στην οδό . αρ. ., οι οποίες παραστάθηκαν διά της πληρεξούσιας δικηγόρου Ξ Μ (AM ... ΔΣΑ) και κατέθεσαν προτάσεις.

Των καθ'ων η ανακοπή: 1. ..., ιατρού κατοίκου Αθηνών, οδός . αρ. . Μετς και 2. ..., κατοίκου ομοίως ως άνω, οι οποίες παραστάθηκαν διά του πληρεξούσιου δικηγόρου ΒΓ (AM ... ΔΣΑ) και κατέθεσαν προτάσεις.

Οι ανακόπτουσες με την από 22-07-2020 ανακοπή τους, που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού την 31-08-2020 με γενικό αριθμό κατάθεσης ./2020 και με ειδικό αριθμό κατάθεσης ./2020, προσδιορίσθηκε δε για να συζητηθεί στη δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, μετά την εκφώνησή της από τη σειρά που ήταν γραμμένη στο πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώθηκε και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους, αφού ανέπτυξαν τους ισχυρισμούς τους, ζήτησαν να γίνουν δεκτοί αυτοί και όσα αναφέρονται στις έγγραφες προτάσεις που κατέθεσαν.

ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπό κρίση ανακοπή, οι ανακόπτουσες, ζητούν να ακυρωθεί, για τους λόγους που ειδικότερα εκτίθενται σ’ αυτήν η από 10.06.2020 επιταγή παρά πόδας αντιγράφου εξ απογράφου της υπ' αριθμ. 534/2020 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, η οποία τους επιδόθηκε την 11.06.2020 και να καταδικασθούν οι καθ’ ων η ανακοπή στην καταβολή των δικαστικών τους εξόδων. Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα παραδεκτώς ασκείται ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ, η οποία βάλλει κατά της επιταγής, υπάγεται δε στο παρόν καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιο Δικαστήριο (άρθρα 9, 10, 14 παρ. 2, 22, 584, 585, 933 και επομ. ΚΠολΔ) και εκδικάζεται με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών των άρθρων 614 επ. ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με τα γενικά άρθρα των ειδικών διαδικασιών 591 επ. ΚΠολΔ, όπως τα άρθρα αυτά ισχύουν μετά τη θέση σε ισχύ του ν. 4335/2015 (άρθρα 583, 584, 585, 632, 933 παρ. 1 και 3 και 937 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως τα άρθρα 933 και 937 αντί καταστάθηκαν από το άρθρο τέταρτο και άρθρο όγδοο παρ. 2 του άρθρου πρώτου του ν. 4335/2015 και η παρ. 3 του άρθρου 933 αντικαταστάθηκε εκ νέου με το άρθρο 207 παρ, 2 του ν. 4512/2018 και πριν την τροποποίησή του άρθρου 933 δια του άρθρου 57 του ν.4842/2021, ο οποίος ως προς την τροποποίηση που επέφερε στο άρθρο 933 ΚΠολΔ τέθηκε σε ισχύ, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη της παρ. 6α του άρθρου 116 και του άρθρου 120 εδαφ. β αυτού, για όσες ανακοπές ασκηθούν από την 01.01.2022 και έπειτα, και όπως το άρθρο 937 ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο 59 του ν.4842/2021, ο οποίος ως προς την τροποποίηση που επέφερε στο άρθρο 937 ΚΠολΔ τέθηκε σε ισχύ, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη της παρ.6β του άρθρου 116 και του άρθρου 120 εδαφ.β αυτού, για όσες αποφάσεις εκδοθούν από την 01.01.2022 και έπειτα) και έχουν εν προκειμένω εφαρμογή, λόγω της κατάθεσης της ανακοπής στη γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού μετά την 01.01.2016, (ημερομηνία έναρξης ισχύος του άνω νόμου κατ’ άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 του άρθρου πρώτου του ν.4335/2015) και προ της 01-01-2022, ενώ η σύγχρονη εκδίκασή τους δεν επιφέρει σύγχυση. Η κατ’ άρθρο 933 ανακοπή, όπως και ανωτέρω αναφέρθηκε, εισάγεται ενώπιον του καθ’ ύλη αρμοδίου παρόντος Δικαστηρίου, το οποίο (Δικαστήριο) είναι και κατά τόπο αρμόδιο ως το κατ’ άρθρο 933 παρ.3, 25 και 584 ΚΠολΔ δικαστήριο της γενικής δωσιδικίας των ανακοπτόντων, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν αποδεικνύεται ότι κατά τον χρόνο άσκησής της, η καθ’ ης η ανακοπή είχε προβεί σε αναγκαστική κατάσχεση κινητών ή ακινήτων και είναι νόμιμη στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 933, 934, 937 και 176 ΚΠολΔ. Επίσης, η επίδικη ανακοπή έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα και νόμιμα, όπως αυτό ισχύει μετά την αντικατάστασή του δια του άρθρου όγδοου παρ.2 του άρθρου πρώτου του ν. 4335/2015. Πρέπει, επομένως, η υπό κρίση ανακοπή να γίνει δεκτή ως προς το τυπικό της μέρος και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τη νομική και ουσιαστική βασιμότητα του λόγου της.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 72 παρ. 1 του ν. 4194/2013 (Κώδικας Περί Δικηγόρων), η οποία εφαρμόζεται στην ένδικη περίπτωση, ως εκ του χρόνου επιδόσεως της επιταγής προς εκτέλεση μετά τις 27.9.2013 (ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου Δικηγορικού Κώδικα), «Για την σύνταξη επιταγής προς εκτέλεση τίτλων εκτελεστών, η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης, όπως αυτή επιδικάστηκε από το δικαστήριο». Από την γραμματική διατύπωση, της παραπάνω διάταξης, προκύπτει ότι ο νομοθέτης στόχευε να καθορίσει την εν λόγω αμοιβή ως διακριτό κονδύλιο στην επιταγή προς πληρωμή, το οποίο ισούται με την επιδικασθείσα δικαστική δαπάνη. Γι’ αυτό άλλωστε χρησιμοποιείται το ρήμα «ορίζεται» και η φράση «στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης» ώστε να καθίσταται σαφές ότι ο προσδιορισμός του ποσού γίνεται άμεσα και ευθέως από το νόμο, ανέρχεται στο ύψος της δικαστικής δαπάνης που επιδικάσθηκε και ταυτίζεται με το ποσό αυτό (πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ) . Ο τρόπος καθορισμού της δικαστικής δαπάνης σύμφωνα με τον ν. 4194/2013 που εφαρμόζεται εν προκειμένω, έχει μεταβληθεί σε σχέση με τον παλαιότερα ισχύοντα Δικηγορικό Κώδικα (άρθρο 127 ν. 3026/1954) κατά τον οποίο, η ελάχιστη οφειλόμενη αμοιβή «κανονιζόταν» σε (μεταλλικές) δραχμές ανάλογα με το δικαστήριο που είχε εκδώσει τον εκτελεστό τίτλο και σε κάθε περίπτωση δεν μπορούσε να υπερβαίνει το ύψος του ποσού της οφειλής που αφορούσε τον εκτελεστό τίτλο. Αντίθετα, με το ν. 4194/2013, δεν καθορίζεται περιθώριο μεταξύ ελάχιστης και ανώτατης αμοιβής την οποία δεν μπορεί να υπερβεί ο δικηγόρος του επισπεύδοντος, αλλά ορίζεται αποκλειστικά ως ταυτόσημη με το ποσό της επιδικασθείσας δικαστικής δαπάνης. Επίσης στο ν. 4194/2013, η ελάχιστη αμοιβή για σύνταξη επιταγής δεν συναρτάται με παράγοντες όπως επιστημονική εργασία, πολυπλοκότητα, αξία αντικειμένου, σπουδαιότητα, περιστάσεις, κλπ. Από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 72 Κδικ εμφαίνεται ότι η βούληση του νομοθέτη ήταν να λειτουργήσει η διάταξη αυτή ως κίνητρο προς τον οφειλέτη να ικανοποιήσει τις αξιώσεις του δανειστή χωρίς την παρεμβολή της εκτελεστικής διαδικασίας και να αποφύγει την καταβολή σημαντικών ποσών ως αμοιβή της σύνταξης επιταγής προς εκτέλεση, καθόσον η συγκεκριμένη ρύθμιση είναι πρόσφορη για την επίτευξη του στόχου της περιστολής των καθυστερήσεων και της δυστροπίας στις οικονομικές συναλλαγές, αφού ο ηττηθείς - καθ’ ου η εκτέλεση διάδικος έχει τη δυνατότητα να συμμορφωθεί εκούσια προς το περιεχόμενο της απόφασης που συνιστά τον εκτελεστό τίτλο και να αποφύγει κάθε περαιτέρω επιβάρυνση από την επίσπευση της εναντίον του εκτέλεσης. Από τη σαφή εξάλλου διατύπωση του εν λόγω άρθρου (72 ν. 4194/2013) αντλείται το επιχείρημα ότι με τον τρόπο αυτόν ο νομοθέτης επιθυμεί να διαλύσει κάθε πιθανή αμφιβολία για το νόημα της σχετικής διάταξης και έτσι να αποφύγει ερμηνευτικά ζητήματα που είχαν ανακύψει στο παρελθόν από το προαναφερθέν άρθρο 127 του ν. 3026/1954, όπου για τη σχετική αμοιβή προβλεπόταν ελάχιστο και ανώτατο όριο, όπως προεκτέθηκε, και είχε σαν αποτέλεσμα τον καθορισμό από τα δικαστήρια με βάση της επιστημονική εργασία, το χρόνο που καταναλώθηκε, κλπ. Συνεπώς η σύνδεση του ύψους της αμοιβής για τη σύνταξη επιταγής προς πληρωμή με τα ανωτέρω κριτήρια δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε καμία διάταξη νόμου. Το ανωτέρω συμπέρασμα δεν διαφοροποιείται ούτε με βάση το άρθρο 58 παρ. 5 του ν. 4194/2013, σύμφωνα με το οποίο «οι αμοιβές μπορούν να αυξηθούν και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο, ανάλογα με την επιστημονική εργασία, την αξία και το είδος της υπόθεσης, του χρόνου που απαιτήθηκε, τις εκτός έδρας μεταβάσεις, τη σπουδαιότητα της διαφοράς, των ειδικότερων περιστάσεων και κάθε είδους δικαστικών ή εξώδικων ενεργειών. Αντίθετα σε περίπτωση που το αίτημα της αγωγής κριθεί υπέρογκο, αλλά δεν μπορούσε να αξιολογηθεί από τον δικηγόρο ελλείψει πραγματικών στοιχείων, ο δικαστής ή το δικαστήριο και αυτεπάγγελτα μπορεί να προσδιορίσει τη νόμιμη αμοιβή με βάση το ποσό που έπρεπε να ζητηθεί με την αγωγή είτε κατά την εκτίμησή του είτε λόγω περιορισμού του αιτήματος της αγωγής κατά συμμόρφωση του δικηγόρου προς έγγραφη εντολή του εντολέα του η του αντιπροσώπου του», καθόσον η ανωτέρω διάταξη δεν αφορά την αμοιβή για σύνταξη επιταγής προς πληρωμή, για την οποία προβλέπει ειδικότερα η διάταξη του άρθρου 72 του ίδιου νόμου. Το ίδιο ισχύει και για τη διάταξη του άρθρου 59 περί συμφωνίας και λήψης αμοιβής με χρονοχρέωση. Εξάλλου, δεν μπορεί να συναχθεί από τη γραμματική διατύπωση της ανωτέρω διάταξης του άρθρου 72 το συμπέρασμα ότι με αυτήν εννοείται ότι η αμοιβή για τη σύνταξη επιταγής προς πληρωμή έχει ήδη συμπεριληφθεί στην επιδικαζόμενη δικαστική δαπάνη (δεν πρόκειται δηλαδή περί «διπλής πληρωμής» του ιδίου κονδυλίου) διότι αφενός η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει όσα ορίζονται στα άρθρα 176 επ. ΚΠολΔ και αφορά τις (μέχρι τη στιγμή της συζήτησης και έκδοσης απόφασης πραγματοποιηθείσες ενέργειες (τα δικαστικά έξοδα και την αμοιβή του δικηγόρου), ενώ η αμοιβή για σύνταξη επιταγής προς εκτέλεση αφορά αμοιβή μεταγενέστερης δικηγορικής ενέργειας. Αφετέρου, δεν είναι δυνατόν το δικαστήριο να καθορίζει αμοιβή για δικηγορικές ενέργειες που έπονται της έκδοσης της απόφασης, μετά την οποία απεκδύεται της σχετικής εξουσίας, από μόνο το εικαζόμενο ενδεχόμενο της διενέργειάς τους, καθώς τυχόν μεταγενέστερες ενέργειες μόνο ενδεχόμενο είναι να λάβουν χώρα και το δικαστήριο, στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 106 και 108 ΚΠολΔ, δεν μπορεί εκ των προτέρων ούτε να τις περιορίσει αλλά ούτε και να τις διατάξει ή να τις καθορίσει. Επιπλέον, εάν ήθελε υποτεθεί ότι η αμοιβή για την επιταγή συμπεριλαμβάνεται στη δικαστική δαπάνη, αυτό θα σήμαινε ότι η αμοιβή αυτή θα επιβάρυνε τελικώς τον δανειστή, η αλλιώς, τον ίδιο τον συντάξαντα δικηγόρο. Ούτε βεβαίως μπορεί να υποστηριχθεί ότι εφόσον συνταχθεί επιταγή προς εκτέλεση δεν εισπράττεται πλέον δικαστική δαπάνη αλλά μόνο η ισόποση αμοιβή για σύνταξη επιταγής προς εκτέλεση, καθώς κάτι τέτοιο θα αποτελούσε ευθέως παραβίαση του διατακτικού της εκτελουμένης αποφάσεως αλλά και ζημία του επισπεύδοντος που δεν θα εισέπραττε τα καταβληθέντα δικαστικά έξοδα. Τέλος, σημειώνεται ότι η δυνατότητα αύξησης της αμοιβής ή μείωσης αυτής (άρθρα 98 παρ. 1 και 102 αντίστοιχα) προβλέπεται μεν στο ν. 4194/2013, αλλά η μείωση της αμοιβής συγχωρείται μόνο στην περίπτωση διογκωμένου αιτήματος της αγωγής. Είναι προφανές, επομένως ότι η ρύθμιση του άρθρου 72 ΚΔικ υπηρετεί τον εύλογο νομοθετικό σκοπό της περιστολής των καθυστερήσεων και της δυστροπίας στις οικονομικές συναλλαγές, είναι πρόσφορη για την επίτευξη του στόχου αυτού και επιπρόσθετα τελεί σε εύλογη αναλογία προς αυτή, από τη στιγμή που ο διάδικος που ηττήθηκε, έχει πάντοτε τη δυνατότητα να συμμορφωθεί εκούσια προς το ποσό που επιδικάστηκε σε βάρος του, αποφεύγοντας την επιβάρυνση. (ΑΠ 1989/2022 αδημ., Εφ ΑΘ 4441/2022, Εφ ΑΘ 3499/2021, Μ Εφ Θεσ 20/2020 ΕλΔνη 2020. 790) . Εξάλλου κατά το άρθρο 932 ΚΠολΔ, τα έξοδα της αναγκαστικής εκτέλεσης βαρύνουν εκείνον κατά του οποίου αυτή στρέφεται και προκαταβάλλονται από εκείνον που την επισπεύδει, ενώ κατά το άρθρο 975 του ίδιου κώδικα η κατάταξη των δανειστών στον πίνακα γίνεται, αφού αφαιρεθούν τα έξοδα της εκτέλεσης που ορίζονται αιτιολογημένα από τον υπάλληλο του πλειστηριασμού. Όπως προκύπτει από τις διατάξεις αυτές, στη δεύτερη των οποίων γίνεται διάκριση μεταξύ αφαίρεσης των εξόδων και κατάταξης των προνομιακών απαιτήσεων, υπέγγυο στους δανειστές είναι το ποσό του πλειστηριάσματος που απομένει μετά την αφαίρεση των εξόδων εκτέλεσης, τα οποία δεν περιλαμβάνονται μεταξύ των προνομίων ούτε κατατάσσονται στον πίνακα, αλλά προαφαιρούνται προκειμένου να γίνει η κατάταξη των δανειστών, ορίζονται δε με τον πίνακα κατάταξης ή με ιδιαίτερη πράξη, με την οποία ο υπάλληλος του πλειστηριασμού δικαιολογεί τα σχετικά κονδύλια προκειμένου να τα προαφαιρέσει από το πλειστηρίασμα. Δικαιούχος των εξόδων εκτέλεσης είναι κατ' αρχήν ο δανειστής που επέσπευσε την εκτέλεση, όμως ως δικαιούχοι νοούνται και τα όργανα της εκτέλεσης και ειδικότερα ο δικαστικός επιμελητής και ο υπάλληλος του πλειστηριασμού (συμβολαιογράφος), καίτοι τα πρόσωπα αυτά δεν νομιμοποιούνται να αναζητήσουν τα σχετικά έξοδα από τον καθού η εκτέλεση, αφού με αυτόν δεν συνδέονται με κατάλληλη έννομη σχέση. Δηλαδή τα έξοδα της εκτέλεσης δεν κατατάσσονται στο συντασσόμενο από τον υπάλληλο του πλειστηριασμού πίνακα, ωστόσο η σχετική εκκαθαριστική πράξη του αποτελεί διανομή του πλειστηριάσματος και προσβάλλεται συνεπώς με την ανακοπή του άρθρ. 979 ΚΠολΔ. Εξάλλου ως έξοδα εκτέλεσης κατά τις παραπάνω διατάξεις νοούνται όλες οι δαπάνες που γίνονται από τον επισπεύδοντα την εκτέλεση δανειστή και αποβλέπουν στο γενικό συμφέρον όλων των δανειστών, εφόσον είναι αναγκαίες για τη διαδικασία της εκτέλεσης από την έναρξή της μέχρι και την περάτωσή της, δηλαδή ανάγονται στην προδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης, στην κατάσχεση, στη συντήρηση του κατασχεθέντος πράγματος, στον πλειστηριασμό και στην κατάταξη των δανειστών. Στα έξοδα εκτέλεσης περιλαμβάνονται τα έξοδα της προδικασίας και των προπαρασκευαστικών πράξεων της εκτέλεσης, μεταξύ δε αυτών περιλαμβάνονται πρωταρχικά τα έξοδα και δικαιώματα για τη λήψη απογράφου, σύνταξη αντιγράφου αυτού και επιταγής προς πληρωμή. Αντίθετα δεν περιλαμβάνονται τα έξοδα που έγιναν προς το αποκλειστικό συμφέρον είτε του επισπεύδοντος είτε των αναγγελθέντων δανειστών ούτε επίσης όσα έγιναν από υπαιτιότητα του επισπεύδοντος, όπως είναι τα έξοδα πλειστηριασμού που ματαιώθηκε λόγω παρόδου προθεσμίας ή λόγω ακυρότητας των πράξεων (ΑΠ 2210/2014, ΑΠ 300/2013 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

ΑΠ Ποιν. 973/2025 : "Βιντεοληπτικό υλικό, με διαπληκτισμό ανηλίκων στο Facebook - δεν διευκρινιζόταν εάν το επίμαχο βιντεοληπτικό υλικό ήταν ενταγμένο σε διαρθρωμένο σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή αποτελούσε μεμονωμένο αποθηκευμένο δεδομένο"

 

Αριθμός 973/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελένη Κατσούλη Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτα Πασσίση, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό, Λεωνίδα Χατζησταύρου-Εισηγητή και Παναγιώτη Λυμπερόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής και την πληρεξούσια δικηγόρο της αναιρεσείουσας που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
(...) Σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 4 του ν. 2472/1997, που ίσχυε κατά το χρόνο τέλεσης της αξιόποινης πράξης, η οποία αποδίδεται στην αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη (17-10-2017), "Όποιος χωρίς δικαίωμα επεμβαίνει με οποιονδήποτε τρόπο σε αρχείο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή λαμβάνει γνώση των δεδομένων αυτών ή τα αφαιρεί, αλλοιώνει, βλάπτει, καταστρέφει, επεξεργάζεται, μεταδίδει, ανακοινώνει, τα καθιστά προσιτά σε μη δικαιούμενα πρόσωπα ή επιτρέπει στα πρόσωπα αυτά να λάβουν γνώση των εν λόγω δεδομένων ή τα εκμεταλλεύεται με οποιονδήποτε τρόπο, τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή και αν πρόκειται για ευαίσθητα δεδομένα με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου (1.000.000) έως δέκα εκατομμυρίων (10.000.000) δραχμών, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλες διατάξεις", ενώ με τις διατάξεις του άρθρου 38 παρ. 1 και 2 του ν. 4624/2019, που ήδη ισχύει, κατ' άρθρο 87 αυτού, από 29-8-2019, ορίζεται ότι: "1. Όποιος, χωρίς δικαίωμα: α) επεμβαίνει με οποιονδήποτε τρόπο σε σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, και με την πράξη του αυτή λαμβάνει γνώση των δεδομένων αυτών, β) τα αντιγράφει, αφαιρεί, αλλοιώνει, βλάπτει, συλλέγει, καταχωρεί, οργανώνει, διαρθρώνει, αποθηκεύει, προσαρμόζει, μεταβάλλει, ανακτά, αναζητεί πληροφορίες, συσχετίζει, συνδυάζει, περιορίζει, διαγράφει, καταστρέφει, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρις ενός (1) έτους, εάν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. 2. Όποιος χρησιμοποιεί, μεταδίδει, διαδίδει, κοινολογεί με διαβίβαση, διαθέτει, ανακοινώνει ή καθιστά προσιτά σε μη δικαιούμενα πρόσωπα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία απέκτησε σύμφωνα με την περίπτωση α' της παραγράφου 1 ή επιτρέπει σε μη δικαιούμενα πρόσωπα να λάβουν γνώση των δεδομένων αυτών, τιμωρείται με φυλάκιση, εάν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. 3. Εάν η πράξη της παραγράφου 2 αφορά ειδικών κατηγοριών δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του άρθρου 9 παράγραφος 1 του ΓΚΠΔ ή δεδομένα που αφορούν ποινικές καταδίκες και αδικήματα ή τα σχετικά με αυτά μέτρα ασφαλείας του άρθρου 10 του ΓΚΠΔ, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ, εάν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη". Το προστατευόμενο από την ως άνω διάταξη του άρθρου 22 του προϊσχύσαντος ν. 2472/1997 (αλλά και του ήδη ισχύοντος άρθρου 38 του ν. 4624/2019) έννομο αγαθό είναι το δικαίωμα στην πληροφοριακή αυτοδιάθεση (ή αυτοκαθορισμό), ως ειδικότερη εκδήλωση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή [ιδιωτική σφαίρα (ΣτΕ 3212/2003, ΣτΕ 3545/2002)], το οποίο δεν είναι πρωτίστως οικονομικής φύσης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 στοιχ. α', β', γ', δ', ε' και ι' του ν. 2472/1997, το οποίο, ως προς τους ορισμούς του, διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την κατάργηση του νόμου αυτού από τον ως άνω ν. 4624/2019 (άρθρο 84), για τους σκοπούς αυτού νοούνται ως: α) "Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα", κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων. Δεν λογίζονται ως δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα στατιστικής φύσεως συγκεντρωτικά στοιχεία, από τα οποία δεν μπορούν πλέον να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των δεδομένων, β) "Ευαίσθητα δεδομένα", τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε ένωση, σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και την ερωτική ζωή, καθώς και τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες (με την παρ. 1 του άρθρου 18 του ν. 3471/2006 και στη συνέχεια με την παρ. 3 του άρθρου 8 του ν. 3625/2007, ρυθμίστηκαν οι περιπτώσεις, όπου, ειδικά για τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες, δύναται να επιτραπεί η δημοσιοποίηση μόνον από την εισαγγελική αρχή). γ) "Υποκείμενο των δεδομένων", το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα και του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί, δηλαδή μπορεί να προσδιορισθεί αμέσως ή εμμέσως, ιδίως βάσει αριθμού ταυτότητας ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριμένων στοιχείων, που χαρακτηρίζουν την υπόστασή του από άποψη φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονομική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική. δ) "Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα" ("επεξεργασία"), κάθε εργασία ή σειρά εργασιών, που πραγματοποιείται από το Δημόσιο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς τη βοήθεια αυτοματοποιημένων μεθόδων και εφαρμόζονται σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διατήρηση ή αποθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης μορφής διάθεση, η συσχέτιση ή ο συνδυασμός, η διασύνδεση, η δέσμευση (κλείδωμα), η διαγραφή, η καταστροφή. ε) "Αρχείο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα" ("αρχείο"), σύμφωνα με τη διατύπωση της παρ. 2 του άρθρου 18 του ν. 3471/2006, με την οποία αντικαταστάθηκε το εδάφιο αυτό, νοείται κάθε διαρθρωμένο σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία είναι προσιτά με γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια.... ι) "Αποδέκτης" είναι το φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο ή δημόσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός, στον οποίο ανακοινώνονται ή μεταδίδονται τα δεδομένα, ανεξαρτήτως αν πρόκειται, για τρίτο ή όχι. Περαιτέρω, στο άρθρο 44 παρ. 1 στοιχ. α', β', στ' και θ' του ν. 4624/2019 ορίζεται ότι: "1. Για τους σκοπούς του παρόντος Κεφαλαίου νοούνται ως: α) "δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα": κάθε πληροφορία που αφορά ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο ("υποκείμενο των δεδομένων"), το ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο είναι εκείνο του οποίου η ταυτότητα μπορεί να εξακριβωθεί, άμεσα ή έμμεσα, ιδίως μέσω αναφοράς σε αναγνωριστικό στοιχείο ταυτότητας, όπως σε όνομα, σε αριθμό ταυτότητας, σε δεδομένα θέσης, σε επιγραμμικό αναγνωριστικό ταυτότητας ή σε έναν ή περισσότερους παράγοντες που προσιδιάζουν στη σωματική, φυσιολογική, γενετική, ψυχολογική, οικονομική, πολιτιστική ή κοινωνική ταυτότητα του εν λόγω φυσικού προσώπου, β) "επεξεργασία": κάθε πράξη ή σειρά πράξεων που πραγματοποιείται, με ή χωρίς τη χρήση αυτοματοποιημένων μέσων, σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ή σε σύνολα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διάρθρωση, η αποθήκευση, η προσαρμογή ή η μεταβολή, η ανάκτηση, η αναζήτηση πληροφοριών, η χρήση, η κοινολόγηση με διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλη μορφή διάθεσης, η συσχέτιση ή ο συνδυασμός, ο περιορισμός, η διαγραφή ή η καταστροφή* (...), στ) "σύστημα αρχειοθέτησης" κάθε διαρθρωμένο σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία είναι προσβάσιμα με γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια, είτε το σύνολο αυτό είναι συγκεντρωμένο είτε αποκεντρωμένο είτε κατανεμημένο σε λειτουργική ή γεωγραφική βάση (...), θ) "αποδέκτης" το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή, η υπηρεσία ή άλλος φορέας, προς τα οποία κοινολογούνται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, είτε πρόκειται για τρίτον είτε όχι. (...)". Από τη συγκριτική επισκόπηση των ανωτέρω διατάξεων του άρθρου 22 του ν. 2472/1997 προς εκείνες του άρθρου 38 του ν. 4624/2019, με σαφήνεια συνάγεται ότι με την εφαρμογή του νέου νόμου, ο οποίος είναι μεν ευμενέστερος ως προς την απειλούμενη ποινή και κατά τούτο εφαρμοστέος στην προκείμενη περίπτωση, δεν έχει μεταβληθεί η νομοτυπική μορφή του αδικήματος και δεν αφίσταται εκείνης του προϊσχύσαντος νόμου. 

Και τούτο, διότι, υπό αμφότερες τις ως άνω διατάξεις, για την αντικειμενική θεμελίωση του αδικήματος απαιτείται: α) η ύπαρξη δεδομένων, που περιλαμβάνονται σε "αρχείο", υπό την έννοια του προμνημονευθέντος άρθρου 2 περ. ε' του ν. 2472/1997 ή σε "σύστημα αρχειοθέτησης", υπό την έννοια του άρθρου 44 του ν. 4624/2019, ήτοι διαρθρωμένου συνόλου δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία είναι προσιτά με γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια, β) υποκείμενο των δεδομένων, δηλαδή το φυσικό πρόσωπο, στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα και του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί, γ) να πρόκειται για δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως αυτά ορίζονται με τις προαναφερθείσες διατάξεις, δ) η επέμβαση τρίτου χωρίς δικαίωμα στο συγκεκριμένο αρχείο, με οποιονδήποτε τρόπο και η περιέλευση σε γνώση του των δεδομένων του αρχείου. 

ΜΠρΑθηνών 805/2026 : "Μη ζητηθείσες τηλεφωνικές κλήσεις - Προσωπικά δεδομένα"

 

Τηλεφωνικές κλήσεις για σκοπούς απευθείας προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών και για διαφημιστικούς σκοπούς. Αποζημίωση ποσού 4.000,00 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης νομιμότοκα ήτοι από το 2022. Παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Προσωρινά εκτελεστή η απόφαση.

Αριθμός απόφασης 805/2026

TO ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

(ΠΡΩΗΝ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ)

ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(...) Οι ενάγοντες με την από ……….2022 αγωγή τους, που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Ειρηνοδικείου Αθηνών, µε την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, µε αύξοντα αριθμό ...2022, ζητούν όσα αναφέρονται σ' αυτήν, προσδιορίστηκε δε να συζητηθεί την …….2023 και επ’ αυτής εκδόθηκε η υπ΄αριθµ. …../2023 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, η οποία διέταξε τη συζήτηση της αγωγής κατά την τακτική διαδικασία. Στη συνέχεια οι ενάγοντες με την από …….2023 κλήση τους, η οποία απευθύνεται ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών και καταχωρήθηκε στα βιβλία του, με αύξοντα αριθμό …………………..2023, ζητούν όσα αναφέρονται σ΄ αυτήν. Δικάσιμος ορίστηκε η ημερομηνία που σημειώνεται στην αρχή της παρούσας, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο.

Με τις προτάσεις τους οι διάδικοι ανέπτυξαν τους ισχυρισμούς τους και ζήτησαν να γίνουν δεκτά όσα περιέχονται σε αυτές.

 

ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ

(...) Με την κρινόμενη αγωγή, οι ενάγοντες εκθέτουν ότι ο πρώτος είναι συνδρομητής µε την …….. και έχει τον αριθμό ……. κινητού τηλεφώνου και ο δεύτερος εξ αυτών είναι συμβεβλημένος με την …., έχοντας το νούμερο …………. σταθερού τηλεφώνου. Ότι η εναγόμενη τους ενόχλησε διά των προστηθέντων της, για να διαφημίσει τις υπηρεσίες της, όσον αφορά τα άνω τηλέφωνα τους, όπως αναλυτικά αναφέρουν, παρότι οι άνω αριθµοί των τηλεφώνων τους, έχουν καταχωρηθεί στον ειδικό κατάλογο (µητρώο opt — aut) συνδρομητών του παρόχου των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και είναι συνεχώς καταχωρημένα στη λίστα των αριθµών που απαγορεύεται να δέχονται μη ζητηθείσες κλήσεις. Ότι λόγω της ψυχικής αναστάτωσης καθώς και της απώλειας του εργασιακού και προσωπικού χρόνους τους, που προκάλεσε η εναγόμενη διά των προστηθέντων της, προσβλήθηκε η προσωπικότητα τους και υπέστησαν ηθική βλάβη. Καταλήγοντας ζητούν να υποχρεωθεί η εναγόµενη να καταβάλει σε καθένα των εναγόντων το ποσό των 15.000,00 ευρώ, άλλως σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 3471/2006, το ποσό των 10.000,00 ευρώ, στον καθένα τους, νομιμοτόκως κατά τις αναφερόμενες διακρίσεις, να κηρυχθεί η απόφαση που θα εκδοθεί προσωρινά εκτελεστή και να καταδικαστεί αυτή στη δικαστική τους δαπάνη.

Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα, η υπό κρίση αγωγή παραδεκτά και αρμόδια εισάγεται για να συζητηθεί ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου (άρθρο 14 και 25 παρ. 2 ΚΠολΔ) κατά την προκείμενη τακτική διαδικασία και είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 57, 59, 298, 299, 914 επ., 932, 341 επ., 346 ΑΚ, 14 του v.3471/2006 και 13 του ν.2472|1997, 907, 908 και 176 ΚΠολΔ. Επομένως, αφού έχει καταβληθεί το απαιτούμενο για το αντικείμενό της τέλος δικαστικού ενσήµου με τα ανάλογα ποσοστά υπέρ τρίτων (βλ. τα με κωδικούς …………………………… και …………………… ηλεκτρονικά παράβολα), πρέπει η αγωγή να εξεταστεί περαιτέρω και κατά την ουσιαστική βασιμότητά της.

Από την εκτίμηση όλων των επικαλουμένων και προσκομιζομένων από τους διαδίκους εγγράφων, λαμβανομένων υπόψη είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, χωρίς να έχει παραλειφθεί κανένα, σε συνδυασμό με τα διδάγματα της κοινής πείρας, που λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως (σύμφωνα με το άρθρο 336 παρ. 4 ΚΠολΔ), αποδείχτηκαν τα ακόλουθα: Ο πρώτος ενάγων είναι δικηγόρος και ο δεύτερος εξ αυτών ……….. και διατηρούν την κατοικία και την επαγγελματική τους έδρα στ… ….., οδός ………., αρ. …., όπου συγκατοικούν, δυνάμει συμφώνου συμβίωσης.  Ο πρώτος εξ αυτών ήταν συνδρομητής με την …………, έχοντας τον αριθμό ……….. κινητού τηλεφώνου (προηγουμένως με την ……….. και πλέον ……….) και ο δεύτερος εξ αυτών είναι συμβεβλημένος με τον ………., έχοντας το νούμερο ………….. σταθερού τηλεφώνου (και προηγουμένως με την ……….. και πρωτύτερα με την ……….). H εναγόμενη τους ενόχλησε διά των προστηθέντων της, για να διαφημίσει τις υπηρεσίες της, όσον αφορά το άνω σταθερό τηλέφωνο τις παρακάτω ημερομηνίες και ώρες: στις 12.11.2016 και ώρα 10:23, 12.11.2016 και ώρα 13:30, 14.11.2016 και ώρα 11:31, 26.11.2016 και ώρα 13:25, 28.11.2016, 7.12.2016, 8.12.2016 και ώρα 11:09, 9.12.2016 και ώρα 20:01, 11.12.2016 και ώρα 16:30, 4.1.2017 και ώρα 11:37, 16.3.2017 και ώρα 17:00, 20.4.2018 και ώρα 12:00, 20.4.2018 και ώρα 18:14. Όσον αφορά το άνω κινητό τηλέφωνο, οι κλήσεις των προστηθέντων της εναγομένης έγιναν στις 3.10.2022 και ώρα 13:08 και 5.10.2022 και Ώρα 10:02. Οι άνω αριθμοί των τηλεφώνων των εναγόντων έχουν καταχωρηθεί στον ειδικό κατάλογο (μητρώο opt – aut) συνδρομητών του παρόχου των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και είναι συνεχώς καταχωρημένα στη λίστα των αριθμών, που απαγορεύεται να δέχονται μη ζητηθείσες κλήσεις. Από την ως άνω παράνομη συμπεριφορά της εναγομένης προσβλήθηκε η προσωπικότητα των εναγόντων κατ’ επανάληψη, οι οποίοι υπέστησαν ηθική βλάβη, που συνίσταται στην ανησυχία και την ψυχική ταλαιπωρία τους, από μη ζητηθείσα τηλεφωνική επικοινωνία, με σκοπό την εμπορική προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών της εναγομένης. Επίσης έλαβε χώρα παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των εναγόντων - τηλεφωνικών αριθµών τους - διά των συνεχόμενων κλήσεων από τους προστηθέντες της εναγομένης, στους άνω αριθμούς τηλεφώνων, παρά την εγγραφή των εναγόντων στο ειδικό μητρώο εναντίωσης opt — out και τις ρητές προφορικές και έγγραφες αντιρρήσεις τους. Συνεπώς λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ελάχιστα όρια που τίθενται στο άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 3471/2006 δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο, λόγω της αντισυνταγματικότητας της οικείας διάταξης και με βάση τις συνθήκες που έλαβε χώρα η ένδικη προσβολή, η ψυχική ταλαιπωρία των εναγόντων, ο βαθμός υπαιτιότητας της εναγοµένης, η περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών, πρέπει να επιδικαστεί σε καθένα των εναγόντων το ποσό των 2.000,00 ευρώ, το οποίο κρίνεται εύλογο. Με τα δεδομένα αυτά και απορριπτομένων των αντίθετων ισχυρισμών της εναγομένης, πρέπει η αγωγή να γίνει κατά ένα μέρος δεκτή ως βάσιμη και στην ουσία και να υποχρεωθεί η εναγόµενη να καταβάλει σε καθένα των εναγόντων το ποσό των 2.ΟΟΟ,00 ευρώ, νοµιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής. Η απόφαση πρέπει να κηρυχθεί προσωρινά εκτελεστή, ώστε να αποφευχθεί ζημία των εναγόντων από την επιβράδυνση της εκτέλεσης της απόφασης. Η εναγόμενη πρέπει να υποχρεωθεί στην καταβολή μέρους της δικαστικής δαπάνης των εναγόντων, λόγω της μερικής ήττας της, κατά τα οριζόµενα ειδικότερα στο διατακτικό (178, 191 Κ.Πολ.Δ). 

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.

Δέχεται εν μέρει την αγωγή.

Υποχρεώνει την εναγόμενη να καταβάλει σε καθένα των εναγόντων το ποσό των δύο χιλιάδων (2.ΟΟΟ,ΟΟ) ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Κηρύσσει την παρούσα προσωρινά εκτελεστή, ως προς την πιο πάνω καταψηφιστική διάταξη της.

Καταδικάζει την εναγόμενη στην καταβολή μέρους της δικαστικής δαπάνης των εναγόντων, το οποίο καθορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ. 

Κρίθηκε, αποφασίστηκε και δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 22-1-2026.

Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ

Υπογραφή

EΛΙΣABET KAPAΜΠΙNH

 

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

 Υπογραφή

BAPBAPA KAZA

"Η αιτιώδης συνάφεια ως στοιχείο στη θεμελίωση αξιόποινων πράξεων δια παράλειψης του κατηγορουμένου, ως στοιχείο στα εγκλήματα σκοπού, ως στοιχείο στη συμμετοχική ευθύνη στην τέλεση της πράξης από τον αυτουργό και ως στοιχείο στις αποδείξεις στην ποινική δίκη με βάση τις παραπομπές στη νομολογία του Αρείου Πάγου" [Επιμέλεια: Λάμπρος Σ. Τσόγκας, Εισαγγελέας Εφετών]

 

* Στις περιπτώσεις εγκλημάτων που η ευθύνη του κατηγορουμένου θεμελιώνεται σε παράλειψη (εκτός από την αναζήτηση της πηγής από την οποία προκύπτει η υποχρέωση της εκδήλωσης θετικής ενέργειας αντί αδράνειας από αυτόν) απαιτείται η παράλειψη να συνδέεται αιτιωδώς με το εγκληματικό αποτέλεσμα. Τόσο για την πηγή της υποχρέωσης όσο και για την ανάδειξη της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράλειψης από την οποία τελικά επήλθε στην εξωτερική – εμπειρική πραγματικότητα η μεταβολή, δηλαδή το αποτέλεσμα της βλάβης στο θύμα, χρήσιμη είναι η υπ’αριθ.1561/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου, απόσπασμα της οποίας παρατίθεται πιο κάτω:

 

………για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 Π.Κ, κατά το οποίο, “όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξεως απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος”. Από την τελευταία αυτή διάταξη συνάγεται, ότι αναγκαία προϋπόθεση της εφαρμογής της είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης (δηλαδή ειδικής και όχι γενικής) υποχρεώσεως του υπαιτίου προς ενέργεια, που τείνει στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος, για την επέλευση του οποίου ο νόμος απειλεί ορισμένη ποινή. Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση συνιστά πρόσθετο στοιχείο του εγκλήματος που τελείται με παράλειψη και μπορεί να πηγάζει από ρητή, επιτακτικού χαρακτήρα, διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπαιτίου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του υπαιτίου, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επελεύσεως του εγκληματικού αποτελέσματος (Ολ.Α.Π. 4/2010). Σ’ αυτή την περίπτωση πρέπει στην αιτιολογία της καταδικαστικής αποφάσεως να αναφέρεται και η συνδρομή αυτής της υποχρεώσεως, να εκτίθενται, δηλαδή, τα πραγματικά περιστατικά, από τα οποία προσδιορίζεται η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση του υπαιτίου να ενεργήσει, επιπροσθέτως δε, αν πηγάζει από επιτακτικό κανόνα δικαίου, να προσδιορίζεται και ο κανόνας αυτός, ήτοι η νομική διάταξη, στην οποία θεμελιώνεται η ιδιαίτερη υποχρέωση προς ενέργεια, που τείνει στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος, ενώ, εάν η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση προκύπτει από την ιδιότητα του υπαιτίου, η επικινδυνότητα του επαγγέλματος ή της εργασίας του οποίου επιβάλλει, ως εκ της φύσεώς της, τη λήψη μέτρων προς αποτροπή του αξιόποινου αποτελέσματος, δεν είναι αναγκαία η αναφορά επιτακτικού κανόνα δικαίου, από τον οποίο να πηγάζει η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση προς παρεμπόδιση του αποτελέσματος αυτού. Όταν το εξ αμελείας έγκλημα είναι απότοκο της συνδρομής (συγκλίνουσας) αμέλειας πολλών προσώπων, το καθένα από αυτά υπέχει ευθύνη αυτοτελώς και χωριστά από τα άλλα, κατά το λόγο της αμέλειας που επιδείχθηκε από αυτό και εφ’ όσον, πάντως, το επελθόν αποτέλεσμα τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο προς αυτήν (Ολ.Α.Π. βλ. ανωτ.). Η πράξη ή η παράλειψη του δράστη τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με το επελθόν αποτέλεσμα, όταν αυτή, κατά την κοινή αντίληψη, είναι εκείνη που, από μόνη της ή μαζί με τη συμπεριφορά άλλου προσώπου, βρίσκεται σε άμεση αιτιότητα προς το αποτέλεσμα. Αρκεί δηλαδή, προς θεμελίωση της ευθύνης, η πράξη ή η παράλειψη να ήταν ένας από τους παραγωγικούς όρους του αποτελέσματος, χωρίς τον οποίο δεν θα επερχόταν αυτό, αδιαφόρως αν για την πρόκλησή του συνέβαλαν και άλλοι όροι, αμέσως ή εμμέσως (λ.χ. αμέλεια του παθόντος ή τρίτου). Τούτο δε, γιατί η κρατούσα στο ποινικό δίκαιο άποψη ακολουθεί τα πορίσματα της θεωρίας του ισοδυνάμου των όρων, υπό την παραλλαγή της ενεργού αιτίας, εν αντιθέσει προς τη θεωρία της πρόσφορης αιτιότητας, η οποία επικρατεί όσον αφορά την αστική ευθύνη. Στα δια παραλείψεως τελούμενα εγκλήματα, θεωρείται ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραλείψεως και του επελθόντος εγκληματικού αποτελέσματος στην περίπτωση, που, αν δεν είχε συντρέξει η αμελής συμπεριφορά (παράλειψη) του υπαιτίου, τότε με μεγάλη πιθανότητα (η οποία εγγίζει τα όρια της βεβαιότητας) θα αποτρεπόταν το συγκεκριμένο εγκληματικό αποτέλεσμα.

 

* Με βάση τα παραπάνω, ως κριτήριο στην απόφαση του Δικαστή   ότι  συντρέχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραλείψεως και του αποτελέσματος, λειτουργεί η περίπτωση όταν μπορούμε να φαντασθούμε ότι, αν γινόταν η επιβεβλημένη ενέργεια, που δεν έγινε, τότε με πιθανότητα που αγγίζει τα όρια της βεβαιότητας, το συγκεκριμένο εγκληματικό αποτέλεσμα δεν θα επερχόταν.

 

* Sτα εγκλήματα σκοπού, όπως είναι αυτό της πλαστογραφίας απαιτείται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της κατάρτισης ή της νόθευσης και του σκοπού του δράστη να επιφέρει τη ζημία ή το όφελος που σχεδιάζει. Ειδικότερα στην υπ’αριθ.424/2022 απόφαση του Αρείου Πάγου σημειώνονται τα εξής: 

 

……για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της πλαστογραφίας, η οποία είναι έγκλημα τυπικό, απαιτείται, αντικειμενικώς μεν, η απαρχής κατάρτιση εγγράφου (κατά την έννοια του άρθρου 13 στοιχ. γ’ του Π.Κ.) από τον υπαίτιο, ο οποίος το εμφανίζει ότι καταρτίστηκε από άλλον ή η νόθευση γνήσιου εγγράφου, δηλαδή η αλλοίωση της έννοιας του περιεχομένου του, με μεταβολή του τελευταίου, υποκειμενικώς δε δόλος, που περιλαμβάνει τη γνώση (έστω και με την έννοια της αμφιβολίας) και θέληση των πραγματικών περιστατικών, τα οποία απαρτίζουν την πράξη, περαιτέρω δε σκοπός του υπαίτιου (υπερχειλής δόλος) να παραπλανήσει με τη χρήση του πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου άλλον για γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, οι οποίες αναφέρονται στην παραγωγή, διατήρηση, μεταβολή, μεταβίβαση ή απόσβεση δικαιώματος ή έννομης σχέσης ή κατάστασης, δημόσιας ή ιδιωτικής φύσης και μπορεί να αφορούν τον παραπλανώμενο ή τρίτο, ασχέτως αν επιτεύχθηκε ή όχι η παραπλάνηση, ενώ χρήση πλαστού εγγράφου συνιστά κάθε ενέργεια, η οποία, εντασσόμενη στον σκοπό σύνταξης ή τον προορισμό του εγγράφου και κατευθυνόμενη σε παραπλάνηση άλλου, καθιστά αυτό (έγγραφο) προσιτό και παρέχει τη δυνατότητα στον άλλον (εκείνον που επιδιώκεται να παραπλανηθεί) να λάβει γνώση του περιεχομένου του, χωρίς να απαιτείται ο τελευταίος να έλαβε πράγματι γνώση του εγγράφου ή να παραπλανήθηκε (Ολ. Α.Π. 3/2008, Α.Π. 220/2019). Έτσι, εκτός από το σκοπό παραπλάνησης, που πρέπει να έχει ο δράστης, απαιτείται επί πλέον το πλαστό έγγραφο να έχει τη δυνατότητα αντικειμενικά με τη χρήση του να παραπλανήσει άλλον για γεγονός, που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, δηλαδή να είναι πρόσφορο να παράγει έννομες συνέπειες, ενώ η επέλευση βλάβης στην περιουσία άλλου δεν αποτελεί στοιχείο του εγκλήματος. Υπέρ των ανωτέρω, συνηγορεί και το γεγονός ότι η πλαστογραφία, υπό οποιαδήποτε μορφή (κατάρτιση πλαστού ή νόθευση γνησίου εγγράφου ή χρήση πλαστού εγγράφου), διαπλάθεται στον νόμο ως έγκλημα σκοπού, με τη συστηματική δε ένταξή της στο περί τα υπομνήματα κεφάλαιο του Π.Κ. σκοπείται η ασφάλεια και ακεραιότητα των έγγραφων συναλλαγών και όχι των περιουσιακών δικαίων.

 

* Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην περίπτωση του εγκλήματος της απάτης στη διάγνωση της δημιουργίας πλάνης στον εξαπατώμενο με βάση τις ψευδολογίες του δράστη σχετικα με γεγονός, πότε δηλαδή διαπιστώνεται η σχέση ψευδολογίας και πλάνης, αλλά και πότε επέρχεται η αρχή τέλεσης της πράξης της απάτης στην περίπτωση της τέλεσής της στο Πολιτικό Δικαστήριο με παραπλανηθέντα τον Δικαστή. Στην υπ’αριθ.498/2025 απόφαση του Αρείου Πάγου αναφέρονται τα εξής:

 

….Ως έγκλημα σκοπού (υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης), εξάλλου, δεν απαιτείται στην απάτη πραγμάτωση του σκοπηθέντος περιουσιακού οφέλους, για το λόγο δε αυτό πυρήνας του σχετικού αδίκου δεν είναι μόνο η αποσκοπούσα σε κέρδος περιουσιακή βλάβη, αλλά κυρίως η άνευ υποχρέωσης μεταβίβαση περιουσίας. Με βάση το στοιχείο του αποτελέσματος με την ουσιαστική του όρου έννοια, δηλαδή του αποτελέσματος ως μεταβολής στον εξωτερικό υλικό κόσμο, το έγκλημα της απάτης εντάσσεται και στα εγκλήματα βλάβης, σε εκείνα δηλαδή που το αποτέλεσμα τους έγκειται στη βλάβη εννόμου αγαθού, ήτοι του εξατομικευμένου υλικού αντικειμένου, και στα οποία δεν νοείται αξιόποινη συμπεριφορά χωρίς εξατομικευμένο παθόντα ή εξατομικευμένο πρόσωπο που διαθέτει περιουσία εις βάρος συγκεκριμένου παθόντος, σε περίπτωση τριγωνικής σχέσης.

Συνεπώς, δεν αρκεί η διαπίστωση ότι μία δήλωση, αντικειμενικά κρινόμενη, μπορεί να προκαλέσει πλάνη στους αποδέκτες της, σαν να επρόκειτο για έγκλημα διακινδύνευσης, αλλά θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι συγκεκριμένος αποδέκτης πλανήθηκε με τη δήλωση αυτή και πείσθηκε να προβεί σε πράξη περιουσιακής διάθεσης επιζήμιας για την περιουσία του ή την περιουσία τρίτου

 

…… Για την εύρεση του σημείου έναρξης της αρχής εκτέλεσης και τον διαχωρισμό της απόπειρας της απάτης στο πολιτικό δικαστήριο από τις προπαρασκευαστικές πράξεις, κρίσιμο είναι το είδος της διαδικασίας και ιδίως εάν σε αυτή εφαρμόζεται το συζητητικό σύστημα (άρθρο 106 ΚΠολΔ που αποτελεί τον κανόνα στην πολιτική δίκη), κατά το οποίο απαιτείται επίκληση και προσαγωγή των αποδεικτικών μέσων ή το ανακριτικό σύστημα (εκούσια δικαιοδοσία, ασφαλιστικά μέτρα), κατά το οποίο δεν απαιτείται κάτι τέτοιο, ενώ, κρίσιμο είναι και το πότε συγκεντρώνεται και προσάγεται το αποδεικτικό υλικό στη δίκη (εφαρμογή ή μη της αρχή της προαπόδειξης), εάν η διαδικασία είναι προφορική (κανόνας στη δίκη στον πρώτο βαθμό, κατά το προϊσχύσαν άρθρο 115 § 1 ΚΠολΔ) ή γραπτή (κανόνας στη νέα τακτική διαδικασία μετά το ν. 4335/2015) και αν είναι υποχρεωτική η κατάθεση προτάσεων στο ακροατήριο (κανόνας στην πολιτική δίκη, κατ’ άρθρο 115 παρ. 3 ΚΠολΔ) ή όχι. Στις περιπτώσεις που ισχύει το συζητητικό σύστημα, η προφορική διαδικασία και η υποχρεωτική κατάθεση των προτάσεων (λ.χ. στις περιουσιακές διαφορές κατά τα άρθρα 591 και 614 επ. ΚΠολΔ και στην παλαιά τακτική διαδικασία προ του ν. 4335/2015), αρχή εκτέλεσης συνιστά η προφορική ανάπτυξη των ψευδών ισχυρισμών στην (πρώτη) συζήτηση στο ακροατήριο, εφόσον έχει γίνει επίκληση των ψευδών αποδεικτικών στοιχείων που τους στηρίζουν στις προτάσεις της συζήτησης που (κατά κανόνα) προσκομίζονται ή εξετάζονται (ως προς τους μάρτυρες) στην έδρα, σε μία συζήτηση. Τότε εξατομικεύεται και το πρόσωπο του πλανώμενου (εξαπατηθέντος) Δικαστή και είναι δυνατή η νοητική επικοινωνία αυτού και του δράστη – ψευδόμενου διαδίκου. Επομένως, η αναβολή της συζήτησης που δεν συνιστά συζήτηση της υπόθεσης, δεν συνιστά αρχή εκτέλεσης για το έγκλημα αυτό. Το ίδιο ισχύει (πολύ περισσότερο) και για τη ματαίωση συζήτησης της υπόθεσης, όταν δεν παρίστανται οι διάδικοι ή όταν δεν παρίστανται προσηκόντως (άρθρο 260 ΚΠολΔ). Στην περίπτωση τέλεσης απάτης επί δικαστηρίου δια παραλείψεως (μη γνήσιο έγκλημα παραλείψεως, κατ’ άρθρο 15 ΠΚ) η αρχή εκτέλεσης καθορίζεται, με βάση το άρθρο 116 ΚΠολΔ και την αρχή πληρότητας, στο ίδιο σημείο της διαδικασίας, αφού τότε οφείλει ο διάδικος – δράστης να εκθέσει το ουσιώδες πραγματικό γεγονός που συνιστά καταχρηστική ένσταση και που ωφελεί τον αντίδικο του. Κάθε στάδιο πριν από το σημείο αυτό καθορισμού της αρχής εκτέλεσης (λ.χ. κατάθεση της αγωγής, επίδοση της, εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο) συνιστά προπαρασκευαστικό στάδιο του εγκλήματος της απάτης επί Δικαστηρίου (ως στάδιο προετοιμασίας και διευκόλυνσης της τέλεσης του), που δεν τιμωρείται. Από το ως άνω σημείο έναρξης της αρχής εκτέλεσης μέχρι την τυπική αποπεράτωση του αδικήματος, ήτοι μέχρι τη δημοσίευση οριστικής απόφασης, χωρεί το στάδιο απόπειρας του εγκλήματος της απάτης επί Δικαστηρίου. Κατά τη νέα τακτική διαδικασία (ιδίως το άρθρο 237ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά το ν. 4335/2015, από 1-1-2016), κατά την οποία η διαδικασία είναι έγγραφη και υπάρχει η υποχρεωτική κατάθεση προτάσεων και η προαπόδειξη, αρχή εκτέλεσης συνιστά ο ορισμός του εισηγητή της υπόθεσης ή της σύνθεσης του πολυμελούς Δικαστηρίου, με πράξη του προέδρου πρωτοδικών, μετά το κλείσιμο του φακέλου της δικογραφίας (άρθρο 237 § 4 ΚΠολΔ), διότι τότε εξατομικεύεται το πρόσωπο του αποδέκτη της εξαπάτησης – Δικαστή και είναι δυνατή η παραπλάνηση του, ενώ η συζήτηση είναι τυπική, χωρίς την παρουσία των διαδίκων και χωρίς δυνατότητα αναβολής.

 

* Η υπ’αριθ. 876/2021 απόφαση του Αρείου Πάγου είναι χρήσιμη τόσο για την ανάγκη της αναζήτησης με βάση τις αποδείξεις όσο και για τις ανάγκες της αιτιολογίας της δικαστικής απόφασης της αιτιώδους συνάφειας της συμπεριφοράς του (απλού) συνεργού στην πράξη του φυσικού αυτουργού. Έτσι αποτελεί υπό διερεύνηση στην ποινική δίκη ότι η συμβολή του συνεργού  ήταν αποφασιστική για την τέλεση της πράξης του αυτουργού, υπό τις περιστάσεις και τις συνθήκες που διαπράχθηκε, ή υπό τις οποίες ο αυτουργός αποπειράθηκε να διαπράξει αυτή. Μάλιστα στην εν λόγω απόφαση δίνονται ενδεικτικά μορφές τέλεσης της (απλής) συνέργειας του υπαιτίου αυτής προς   τον φυσικό αυτουργό στα πλαίσια της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των συμπεριφορών του απλού συνεργού και του φυσικού αυτουργού. Ακόμη στην προαναφερθείσα απόφαση αναφέρεται ότι όταν το διατακτικό της δικαστικής απόφασης εμπεριέχει όλα τα στοιχεία της αντικειμενικής και της υπόστασης της πράξης, για την οποία κρίθηκε ένοχος ο κατηγορούμενος,  καθίσταται περιττή η διαφοροποίηση της διατύπωσης του σκεπτικού της. Τέλος σύμφωνα με την πιο πάνω απόφαση του Αρείου Πάγου  η μη κλήτευση από το κατ’έφεση Δικαστήριο του εκκαλούντος κατηγορουμένου στο ακροατήριο δεν συνδέεται με την παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας , αφού κρίθηκε ως μη αναγκαία η παρουσία του στη δίκη.  Ακολουθεί το σημαντικό τμήμα της ανωτέρω απόφασης:

 

…..κατά τη διάταξη του άρθρου 46§1 περ. β’ του ίδιου ως άνω ΠΚ (παλαιού), όποιος με πρόθεση παρέσχε άμεση συνδρομή στον δράστη, κατά τη διάρκεια άδικης πράξης που διέπραξε και στην εκτέλεση της κύριας πράξης, τιμωρείται με την ποινή του αυτουργού, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 47 εδ.α του νέου ΠΚ: ” Όποιος πρόσφερε με πρόθεση σε άλλον οποιαδήποτε συνδρομή πριν από την τέλεση ή κατά την τέλεση της άδικης πράξης που διέπραξε, τιμωρείται με μειωμένη ποινή (άρθρο 83)”. Από τα παραπάνω καταφαίνεται ότι με τον ισχύοντα από 1-7-2019 νέο ΠΚ, επήλθαν ουσιώδεις αλλαγές στις διατάξεις για τη συνέργεια στο έγκλημα, αφού καταργήθηκε η διάκριση μεταξύ άμεσης και απλής συνέργειας, όπως αποτυπωνόταν στις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 46§1εδ.β’ και 47§1ΠΚ και προβλέπεται πλέον ενιαία µειωµένη ποινή για όλες τις µορφές της συνέργειας, είτε προσφέρεται κατά, είτε πριν από την τέλεση της πράξης (αιτιολογική έκθεση Ν.4619/2019). Και υπό τον παλαιό ΠΚ αλλά και υπό τον νέο ΠΚ για τη στοιχειοθέτηση της συνέργειας τρίτου σε άδικη πράξη του αυτουργού, απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις: α) πράξη υλικής (φυσικής) ή ψυχικής συνδρομής τρίτου, δηλαδή οποιαδήποτε συνδρομή υλική ή ψυχική, θετική ή αποθετική. Η ψυχική συνδρομή δύναται να παρασχεθεί με την ενεργό παρουσία του συνεργού στον τόπο της πράξης, με την ενίσχυση της απόφασης που ο αυτουργός έχει πάρει για την τέλεση της πράξης καθώς και η ενθάρρυνση αυτού καθ’ οιονδήποτε τρόπο, όπως αυτή που γίνεται με φωνές, χειρονομίες, με την παρότρυνση για την τέλεση της πράξης ή την παροχή υπόσχεσης για συγκάλυψη του εγκλήματος με την εξάλειψη των ιχνών του, β) τέλεση (ως προς το αντικειμενικό σκέλος της) από τον αυτουργό άδικης πράξης ή απόπειρας άδικης πράξης, γ) αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμμετοχικής πράξης του συνεργού και της άδικης πράξης του αυτουργού, ο οποίος υπάρχει, όταν, χωρίς την πρώτη, δεν θα ήταν με βεβαιότητα δυνατή η τέλεση της δεύτερης υπό τις περιστάσεις που τελέστηκε, δηλαδή, η συμβολή του συνεργού πρέπει να ήταν αποφασιστική για την τέλεση της πράξης του αυτουργού, υπό τις περιστάσεις και τις συνθήκες που διαπράχθηκε, ή υπό τις οποίες ο αυτουργός αποπειράθηκε να διαπράξει αυτή και δ) δόλος του συνεργού, ο οποίος έγκειται στη θέληση ή αποδοχή παροχής συνδρομής στον αυτουργό, για να τελέσει την άδικη πράξη και γνώση αυτού (με την έννοια της επίγνωσης – συνείδησης) ότι η συνδρομή του παρέχεται για την τέλεση της κύριας πράξης. Άμεσος δόλος είναι αναγκαίος μόνο αν ανάλογο είδος δόλου απαιτείται για την κύρια πράξη. Για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, πρέπει να προσδιορίζεται στην απόφαση ο χρόνος τέλεσης της πράξης του αυτουργού ή ο χρόνος που αυτός αποπειράθηκε να τελέσει αυτή και της πράξης του συνεργού, που ως τέτοιος νοείται ο χρόνος της ενέργειας ή της παράλειψης, που συνιστά τη δική του συμμετοχική δράση. Επίσης, πρέπει να αιτιολογείται ειδικά ο δόλος του συνεργού, μόνο ως προς το ότι αυτός γνώριζε την τέλεση της κύριας πράξης, ενώ, ως προς τα λοιπά στοιχεία (θέληση ή αποδοχή συμβολής στην τέλεση της κύριας πράξης), ο δόλος προκύπτει από την πραγμάτωση των αντικειμενικών στοιχείων της πράξης του και αρκεί η γενική αιτιολογία για την ενοχή του.

 

……Η αιτίαση, ότι το σκεπτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως ταυτίζεται με το διατακτικό της, είναι αβάσιμη, καθόσον, αφενός μεν το διατακτικό περιέχει με πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, για το οποίο κρίθηκε ένοχος ο κατηγορούμενος, ώστε να καθίσταται περιττή η διαφοροποίηση της διατύπωσης του σκεπτικού της, αφετέρου δε στο σκεπτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως διαλαμβάνονται και πρόσθετες σκέψεις και κατά συνέπεια δεν υπάρχει ταύτιση μεταξύ τους. Όσον αφορά τη αιτίαση περί έλλειψης συνδρομής στο πρόσωπό του, είναι αβάσιμη, καθόσον η εκτιθέμενη συμπεριφορά του αναιρεσείοντος, στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης, περιλαμβάνει συνεχή παρουσία του στις συναντήσεις του φυσικού αυτουργού και της υποστηρίζουσας την κατηγορία, παροχή διαβεβαιώσεων προς την τελευταία για τη δήθεν αλήθεια των ψευδών παραστάσεων του συγκατηγορουμένου του και καθοριστική συμβολή του αναιρεσείοντος στην παραπλάνηση της εγκαλούσας και ειδικότερα διαβεβαιώσεις προς αυτήν περί της ικανότητας και προθέσεως του φυσικού αυτουργού να προωθήσει τα προϊόντα της (καλλυντικά προϊόντα ελαιολάδου, σαπούνια κλπ) στη …, πριν την κατάρτιση της από 7.7.2014 σύμβασης έργου και την εκ μέρους της περιουσιακή διάθεση των 6.000 ευρώ. Η ενεργός συνδρομή του αναιρεσείοντος στην πρόκληση της απόφασης της παθούσας να προβεί σε περιουσιακή διάθεση, ενόψει και της αποδειχθείσας βούλησής του να συμβάλει τόσο στην τέλεση του αδικήματος όσο και στην εκ των υστέρων συγκάλυψή του, με την απόκρυψη των στοιχείων του φυσικού αυτουργού, συνιστά αναμφίβολα συνέργεια και ορθώς υπήχθη στη διάταξη του άρθρου 47 ΠΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 386 ΠΚ. Τέλος, ως προς την αιτίαση της έλλειψης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της όποιας συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και της απόφασης του αυτουργού, διαλαμβάνονται στην προσβαλλόμενη απόφαση πραγματικά περιστατικά σχετικά με τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμμετοχικής δράσης του και της πράξης (απάτης) του αυτουργού, καθόσον τονίζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι η συμπεριφορά του αναιρεσείοντος “συνέβαλε καθοριστικά στην εξαπάτηση της εγκαλούσας”, “συνέτεινε καταλυτικά στην απόφαση της εγκαλούσας” και “ενίσχυσε την απόφαση της εγκαλούσας”. Επομένως για την πληρότητα της αιτιολογίας της αποφάσεως δεν ήταν αναγκαία η αναφορά και των επί πλέον στοιχείων που αναφέρει ο αναιρεσείων στην αίτησή του και οι περί του αντίθετου αιτιάσεις αυτού, ότι η απόφαση στερείται ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, λόγω των ελλείψεων αυτών, είναι αβάσιμες. Ούτε τίθεται ζήτημα κλήσης του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος, από το δικάσαν κατ’ έφεση Δικαστήριο στο οποίο εκπροσωπήθηκε νόμιμα κατ’ άρθρο 340 παρ.3 εδ. α’ β’ γ’ ΚΠΔ, από πληρεξούσιο δικηγόρο, όπως αυτός αβάσιμα διατείνεται, ότι παραβιάστηκε με τη μη κλήτευσή του, το τεκμήριο αθωότητας, αφού δεν κρίθηκε απαραίτητη από το Δικαστήριο της ουσίας για την ανεύρεση της αλήθειας η προσωπική εμφάνισή του (άρθρο 340 ΚΠΔ).

 

ΜονΔΠρΑθ 12464/2025 : "Παραγραφή οφειλών προς Δήμο"

 

Το δικαίωμα του καθ' ου Δήμου για βεβαίωση (καταλογισμό) τελών αποσβέννυται,  με την πάροδο άπρακτης της προβλεπόμενης πενταετούς αποσβεστικής προθεσμίας, η οποία αρχίζει από τη λήξη του οικονομικού έτους, στο οποίο ανάγονται τα οικεία ποσά τέλους ή φόρου. Η διαταξη του άρθρου 32 του ν. 4304/2014 με έναρξη ισχύος από 23.10.2014, δεν μπορεί να καταλάβει κατά τρόπο συνταγματικώς ανεκτό αξιώσεις που ανάγονται σε προγενέστερα έτη και συνεπώς η ημερομηνία έναρξης του χρόνου παραγραφής για κάθε ένα εκ των ανωτέρω ετών είναι προγενέστερη του προηγούμενου της δημοσίευσης του νόμου αυτού ημερολογιακού έτους.

 

 

Αριθμός απόφασης: 12464/2025

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ

Τμήμα 14ο Μονομελές

 

(...) Αφού μελέτησε τη δικογραφία

Σκέφθηκε κατά το νόμο

1. Επειδή, με το κρινόμενο ένδικο βοήθημα, κατά το μέρος που συνιστά προσφυγή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε παράβολο ποσού 100 ευρώ [βλ. το ... ηλεκτρονικό παράβολο της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων (Γ.Γ.Π.Σ.) μετά του οικείου αποδεικτικού πληρωμής], ζητείται, καθ’ ερμηνεία του δικογράφου, η ακύρωση της εγγραφής του προσφεύγοντος στον με Α.Χ.Κ. ./2014/2019/ΧΚ. χρηματικό κατάλογο του καθ’ ου Δήμου για οφειλές σε βάρος του, προερχόμενες από τέλη καθαριότητας και φωτισμού, συνολικού ποσού 3.596,88 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 11.3.2010 έως 18.12.2013. Περαιτέρω, με το υπό κρίση ένδικο βοήθημα, κατά το μέρος που συνιστά ανακοπή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο, ποσού 100 ευρώ (βλ. το ... ηλεκτρονικό παράβολο της Γ.Γ.Π.Σ. μετά του οικείου αποδεικτικού πληρωμής) ζητείται, καθ’ ερμηνεία του δικογράφου, η ακύρωση της πράξης ταμειακής βεβαίωσης της ως άνω οφειλής του ανακόπτοντος, με κωδικό προϋπολογισμού 3211.002, όπως εμφαίνεται στην ./30.7.2019 Ταμειακή Πρόσκληση της Διευθύντριας Οικονομικών του Δήμου Αθηναίων και την ./15.7.2019 κατάσταση βεβαιούμενων εσόδων του Τμήματος Ανταποδοτικών Τελών και Τ.Α.Π., της Διεύθυνσης Δημοτικών Προσόδων του Δήμου Αθηναίων.

2. Επειδή, για το παραδεκτό της άσκησης του ενδίκου βοηθήματος, κατά το μέρος που συνιστά προσφυγή, απαιτείται ως εκ του χρόνου άσκησης αυτού (15.1.2024) και της φύσης της επίδικης χρηματικού αντικειμένου διαφοράς, το προβλεπόμενο από το άρθρο 277 παρ. 3 εδ. α΄ του, κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α΄ 97), Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ.), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 37 παρ. 5 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240), αναλογικό παράβολο, το οποίο αντιστοιχεί στο ισόποσο με το ποσοστό 1% του αντικειμένου της διαφοράς. Ως τέτοιο (αντικείμενο διαφοράς) θεωρείται σε υπόθεση όπως η παρούσα, σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του εδ. γ΄ της παρ. 3 του άρθρου 277 του Κ.Δ.Δ., το σύνολο των καταλογισθέντων ποσών των αμφισβητούμενων φόρων και τελών, δίχως τον συνυπολογισμό των σχετικών προστίμων (βλ. ΣτΕ 761/2014 7μ.). Εν προκειμένω, καταβλήθηκε παράβολο ποσού 100 ευρώ, το οποίο υπερβαίνει το κατά νόμο οφειλόμενο ποσό παραβόλου ύψους 35,96 [3.596,88 Χ 1%] ευρώ, σύμφωνα με τα ανωτέρω, κατά το ποσό των 64,04 (100 – 35,96) ευρώ, το οποίο και πρέπει να επιστραφεί στον προσφεύγοντα ως αχρεωστήτως καταβληθέν, ανεξαρτήτως της έκβασης της δίκης, κατ’ άρθρο 277 παρ. 11 του Κ.Δ.Δ. Κατόπιν τούτου και δεδομένου ότι η υπό κρίση προσφυγή έχει ασκηθεί κατά τα λοιπά εμπροθέσμως και εν γένει παραδεκτώς, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω στην ουσία της.

3. Επειδή, η υπό κρίση ανακοπή παραδεκτώς σωρεύεται, στο ίδιο δικόγραφο, κατά το άρθρο 227 παρ. 3 του Κ.Δ.Δ., με την προσφυγή κατά της ως άνω εγγραφής στους χρηματικούς καταλόγους του καθ΄ ου Δήμου, η οποία συνιστά το νόμιμο τίτλο, με βάση τον οποίο διενεργήθηκε η αναφερόμενη στην ίδια σκέψη, συναφής ταμειακή βεβαίωση. Κατόπιν τούτων και δεδομένου ότι συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις του παραδεκτού, η κρινόμενη ανακοπή πρέπει να γίνει τυπικά δεκτή και να εξεταστεί περαιτέρω ως προς την ουσία της.

4. Επειδή, το β. δ/γμα της 24.9/20.10.1958 «Περί Κωδικοποιήσεως εις ενιαίον κείμενον Νόμου των ισχυουσών διατάξεων περί των προσόδων των δήμων και Κοινοτήτων» (Α’ 171) ορίζει στο άρθρο 21, όπως η παράγραφος 1 αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 του ν. 1080/1980 (Α’ 246) και η παράγραφος 7 προστέθηκε με το άρθρο 32 του α. ν. 344/1968 (Α’ 71), ότι: «1. Δια τας υπό του δήμου ή κοινότητος παρεχομένας υπηρεσίας καθαριότητος των οδών, πλατειών και κοινοχρήστων εν γένει χώρων, της περισυλλογής, αποκομιδής και διαθέσεως απορριμμάτων, ως και της κατασκευής και λειτουργίας κοινοχρήστων αφοδευτηρίων, επιβάλλεται τέλος οριζόμενον δι’ αποφάσεως του συμβουλίου (…) 2. (…) 5. Το τέλος καθαριότητος και αποκομιδής απορριμμάτων βαρύνει τον ποιούμενον χρήσιν των ακινήτων, υποχρεούμενον εις την καταβολή τούτου ανά εξάμηνον εις το δημοτικόν ή κοινοτικόν ταμείον (…) 6. (…) 7. Εν περιπτώσει συνεισπράξεως των δημοτικών και κοινοτικών τελών καθαριότητος και φωτισμού υπό της Δ.Ε.Η. τα τέλη βαρύνουν τον εκάστοτε υπό ταύτης φερόμενον καταναλωτήν και, αν ούτος είναι πρόσωπον διάφορον του πράγματι καταναλωτού ηλεκτρικής ενέργειας, τον τελευταίον τούτον υποχρεούμενον εις την καταβολήν των ως άνω τελών επί τη βάσει της εις τον βεβαιωτικόν κατάλογον του δήμου ή της κοινότητος εγγραφής του φερομένου υπό της Δ.Ε.Η. ως καταναλωτού. Αι κοινοποιήσεις των αποσπασμάτων των βεβαιωτικών καταλόγων του δήμου ή της κοινότητος ενεργούνται προς τον φερόμενον υπό της Δ.Ε.Η. ως καταναλωτήν (…)» και στο άρθρο 22 ότι: «Διά τας δαπάνας εγκαταστάσεων, συντηρήσεως και ηλεκτρικής ενεργείας προς φωτισμόν των κοινοχρήστων χώρων επιτρέπεται δι’ αποφάσεως του συμβουλίου (…) η επιβολή υπέρ του δήμου ή κοινότητος τέλους μη δυναμένου να υπερβή τα τριάκοντα τοις εκατόν του εκάστοτε επιβαλλομένου τέλους καθαριότητος. Τα εκ του τέλους έσοδα διατίθενται αποκλειστικώς διά τας δαπάνας φωτισμού». Περαιτέρω, στην παρ. 11 του άρθρου 25 του ν. 1828/1989 (Α’ 2) [όπως η πρώην παρ. 12 του εν λόγω άρθρου αναριθμήθηκε με το άρθρο 13 παρ. 10 του ν. 2539/1997 (Α’ 244)], ορίζεται ότι: «Τα τέλη καθαριότητος και φωτισμού, που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 21 και 22 του β. δ. 24-9/20.10.1958 (Α’ 171) και του άρθρου 4 του ν. 1080/1980 (Α’ 246), ενοποιούνται σε ενιαίο ανταποδοτικό τέλος. Το τέλος αυτό επιβάλλεται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου για την αντιμετώπιση των δαπανών παροχής υπηρεσιών καθαριότητας και φωτισμού, καθώς και κάθε άλλης δαπάνης από παγίως παρεχόμενες στους πολίτες δημοτικές ή κοινοτικές υπηρεσίες ανταποδοτικού χαρακτήρα. Για τον καθορισμό του συντελεστή του τέλους και τη διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης του τέλους αυτού εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 25/1975 (Α’ 74), όπως τροποποιήθηκαν με το ν. 429/1976 (Α’ 235) και του άρθρου 5 του ν. 1080/1980».

5. Επειδή, στο άρθρο 1 του ν. 25/1975 «Περί υπολογισμού και τρόπου εισπράξεως δημοτικών και κοινοτικών τελών καθαριότητος και φωτισμού και ρυθμίσεως συναφών θεμάτων» (Α’ 74), όπως ίσχυε πριν την αντικατάσταση της παρ. 1 αυτού με το άρθρο 185 παρ. 1 του ν. 4555/2018 (Α’ 133), οριζόταν ότι: «1. Τα κατά την κειμένην νομοθεσίαν οφειλόμενα τέλη καθαριότητος και αποκομιδής απορριμμάτων και φωτισμού υπέρ των δήμων και κοινοτήτων καθορίζονται δι’ έκαστον εστεγασμένον ή μη χώρον ανά μετρητήν παροχής ηλεκτρικού ρεύματος προς φωτισμόν παρά της Δ.Ε.Η. και εξευρίσκονται δια πολλαπλασιασμού των τετραγωνικών μέτρων της επιφανείας του χώρου τούτου επί συντελεστήν οριζόμενον εις ακεραίας μονάδας δραχμών δι’ αποφάσεως του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου (…). 2. Η ως άνω απόφασις του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, λαμβανομένη κατά μήνα Οκτώβριον, κοινοποιείται εις την Δ.Ε.Η. μέχρις της 30ης Νοεμβρίου εκάστου έτους, ο δε εν αυτή οριζόμενος συντελεστής ισχύει από 1ης του μηνός Ιανουαρίου του επομένου έτους δι’ εν ή πλείονα ημερολογιακά έτη οριζόμενα εν τη αυτή αποφάσει, επιφυλασσομένης της ισχύος της επομένης παραγράφου. 3. Η επί τη βάσει του συντελεστού τούτου πραγματοποιουμένη υπό της Δ.Ε.Η. χρέωσις εκάστου καταναλωτού, ισχύει δι’ ολόκληρον την χρονικήν περίοδον, καθ’ ην εκτείνεται ο υπό ταύτης εφαρμοζόμενος κύκλος καταμετρήσεως, ανεξαρτήτως αν ο κύκλος ούτος συμπίπτη προς το ημερολογιακόν έτος. 4. (...). 9. [όπως η παράγραφος 5 αναριθμήθηκε σε 9, με το άρθρο 1 του ν. 429/1976 (Α’ 235)]. Η κατά το παρόν άρθρον οριστική βεβαίωσις των τελών συντελείται μόνον δι’ εγγραφής του υποχρέου εις τον οικείον κατάλογον της ΔΕΗ επί τη βάσει της υπό του άρθρου 2 του παρόντος προβλεπομένης δηλώσεως, μη απαιτουμένης συντάξεως χρηματικού καταλόγου υπό του δήμου ή της κοινότητος». Εξάλλου, στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ως άνω ν. 25/1975, όπως ίσχυε μετά την αντικατάσταση του δεύτερου και του τρίτου εδαφίου της με το άρθρο 5 παρ. 1 του ν. 3345/2005 (Α’ 138) και πριν από τη νέα αντικατάσταση των ιδίων εδαφίων με το άρθρο 222 παρ. 1 του ν. 4555/2018, οριζόταν ότι: «1. Οι στερούμενοι ηλεκτρικής εγκαταστάσεως υποχρεούνται εις την πληρωμήν τελών καθαριότητος και φωτισμού, υπολογιζομένων κατά τας διατάξεις των άρθρων 21 και 22 του από 24-9/20.10.1958 Β.Δ. "περί κωδικοποιήσεως εις ενιαίον κείμενον νόμου των ισχυουσών διατάξεων περί των προσόδων των δήμων και κοινοτήτων". Ακίνητα που δεν χρησιμοποιούνται, σύμφωνα με υπεύθυνη δήλωση του ιδιοκτήτη ή του νόμιμου εκπροσώπου του και δεν ηλεκτροδοτούνται, ύστερα από βεβαίωση της Δ.Ε.Η., απαλλάσσονται από την καταβολή δημοτικών τελών καθαριότητας για όσο χρόνο παραμένουν κλειστά. Σε περίπτωση που διαπιστώνεται χρησιμοποίηση του ακινήτου, επιβάλλεται σε βάρος των υποχρέων ολόκληρο το τέλος που αναλογεί σε κάθε κατηγορία ακινήτου μαζί με το σχετικό πρόστιμο, αναδρομικά από το χρόνο απαλλαγής.», ενώ στη συνέχεια, με το άρθρο 222 παρ. 1 του ν. 4555/2018 ορίσθηκε ότι: «1. Τα δύο τελευταία εδάφια της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 25/1975 (Α’ 74), όπως αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 5 του ν. 3345/2005 (Α’ 138), αντικαθίστανται ως εξής: «Ακίνητα, στα οποία διακόπτεται η ηλεκτροδότηση, απαλλάσσονται από την καταβολή ενιαίου ανταποδοτικού τέλους καθαριότητας και φωτισμού, από την ημερομηνία υποβολής δήλωσης του ιδιοκτήτη τους ή του νόμιμου εκπροσώπου αυτού προς τον οικείο δήμο ότι δεν ηλεκτροδοτούνται και ότι δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Μέχρι την υποβολή της ανωτέρω δήλωσης, τα τέλη οφείλονται ανά κατηγορία ακινήτου και καταβάλλονται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του από 24.9/20.10.1958 β. δ. (Α’ 171). Εάν, παρά την υποβολή της δήλωσης διαπιστωθεί ηλεκτροδότηση ή χρήση του ακινήτου, επιβάλλεται σε βάρος του υπόχρεου το τέλος που αναλογεί από το χρόνο απαλλαγής και ισόποσο πρόστιμο.». Περαιτέρω, στο άρθρο 4 του ως άνω νόμου (ν. 25/1975) ορίζεται, ότι: «1. Τα τέλη καθαριότητος και φωτισμού βαρύνουν τον υπόχρεον εις πληρωμήν του λογαριασμού καταναλισκομένου ηλεκτρικού ρεύματος και συνεισπράττονται μετ’ αυτού ενιαίως υπό της ΔΕΗ διά δόσεων ίσων προς τον αριθμόν των εκδιδομένων κατ’ έτος λογαριασμών. 2. Επί λογαριασμών εκδιδομένων δια χρονικόν διάστημα μικρότερον ή μεγαλύτερον της εκάστοτε κεκανονισμένης χρονικής περιόδου, ενεργείται υπό της ΔΕΗ ανάλογος χρέωσις των εν λόγω τελών. Αι εκ τελών καθαριότητος και φωτισμού πραγματοποιούμεναι υπό τη ΔΕΗ εισπράξεις αποδίδονται εις τον δικαιούχον δήμον ή κοινότητα βάσει σχετικής εκκαθαριστικής καταστάσεως εντός του τρίτου μηνός από της λήξεως του μηνός εις τον οποίον λογιστικώς ανήκουν οι λογαριασμοί. (…) 3. (...)» και στο άρθρο 6, το τελευταίο εδάφιο του οποίου προστέθηκε με το άρθρο 4 του ν. 429/1976, ότι: «(...) Εις περίπτωσιν, καθ’ ην ήθελε λάβει χώραν διαδοχή του οφειλέτου καταναλωτού εις την χρήσιν του ακινήτου παρά τρίτου, η ΔΕΗ γνωστοποιεί εις τον δήμον ή κοινότητα την τοιαύτην διαδοχήν, ως και το παρά του αποχωρήσαντος οφειλέτου παραμένον ανεξόφλητον ποσόν εκ τελών, διά την, μερίμνη του δήμου ή κοινότητος, είσπραξίν του. Το ποσόν τούτο δύναται να βεβαιούται και εισπράττεται κατά την κειμένην νομοθεσίαν και εις βάρος του κυρίου ή νομέως του ακινήτου κατά τον χρόνον γενέσεως της οφειλής».

6. Επειδή, στο άρθρο 10 του ν. 1080/1980 «Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεών τινων της περί των προσόδων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως Νομοθεσίας και άλλων τινών συναφών διατάξεων» (Α΄ 246), όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με την παρ. 5 του άρθρου 54 του ν. 1416/1984 (Α΄18) και την παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 2130/1993 (Α΄62), ορίζονται τα εξής: «1. Επιτρέπεται όπως οι δήμοι και αι κοινότητες επιβάλλουν υπέρ αυτών, δι’ αποφάσεως του συμβουλίου των, φόρον εφ’ εκάστου εστεγασμένου ή μη χώρου οικιακού καταναλωτού ή καταναλωτού εμπορικής ή βιομηχανικής χρήσεως, κειμένου εις την περιφέρειάν των, ανά μετρητήν παροχής ηλεκτρικού ρεύματος της Δ.Ε.Η. Ο φόρος βαρύνει τον υπόχρεο σε πληρωμή του επ’ ονόματί του εκδιδόμενου λογαριασμού καταναλισκόμενου ηλεκτρικού ρεύματος και συνεισπράττεται μετ’ αυτού ενιαίως από τη Δ.Ε.Η. σε δόσεις ίσες προς τον αριθμό των εκδιδομένων κάθε χρόνο λογαριασμών. (…) 6. Η κατά το παρόν άρθρον βεβαίωσις του φόρου συντελείται, εις μεν τας περιπτώσεις συνεισπράξεως υπό της Δ.Ε.Η. των τελών καθαριότητος και φωτισμού μετά της αξίας του καταναλισκομένου ρεύματος, δια της εγγραφής του υποχρέου εις τον οικείον κατάλογον της Δ.Ε.Η. τον αφορώντα τα τέλη ταύτα (...) .Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις δεν απαιτείται σύνταξις χρηματικού καταλόγου υπό του δήμου ή της κοινότητος. 7. (...)».