ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ
ΑΡΙΘΜΟΣ 43/2016
(...) Κατά το άρθρο 648 του ΑΚ ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να πληρώσει στον εργαζόμενο τις συμφωνημένες αποδοχές του, μετά την παροχή της εργασίας που συμφώνησαν να του προσφέρει, ενώ, κατά τη λειτουργία της σύμβασης, έχει την υποχρέωση να τηρεί τους όρους που συμφωνήθηκαν και τον βαρύνουν. Σύμφωνα δε με τις διατάξεις του άρθρου 325 του ΑΚ, που εφαρμόζονται και στις σχέσεις εργοδότη και εργαζομένου στα πλαίσια της εργασιακής σύμβασης, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 329, 353 και 656 του ίδιου Κώδικα, όταν ο μισθωτός έχει ληξιπρόθεσμη αξίωση κατά του εργοδότη σχετική με την παροχή της εργασίας του (κατ’ εξοχήν για την καταβολή του μισθού) δικαιούται, ασκώντας το δικαίωμα επίσχεσης της εργασίας του, να αρνηθεί την εκπλήρωση της δικής του παροχής, απέχοντας από την εργασία του, ώσπου ο εργοδότης να εκπληρώσει την υποχρέωση που τον βαρύνει. Η επίσχεση έχει ως συνέπεια ότι, αν και ο εργαζόμενος παύει να παρέχει την εργασία του, δεν είναι υπερήμερος αυτός αλλά ο εργοδότης, ο οποίος έχει την υποχρέωση όσο διαρκεί η υπερημερία του, όσο δεν καταβάλλει δηλαδή τις καθυστερούμενες αποδοχές, αν για το λόγο αυτό ασκήθηκε η επίσχεση, να πληρώνει στον εργαζόμενο τις αποδοχές του, σαν να εργαζόταν κανονικά (ΑΠ 1153/09 ΝΟΜΟΣ, Ζερδελής, Εργατικό Δίκαιο, Γ έκδοση, παρ. 18, αρ. 1311).
Ωστόσο, όταν η σύμβαση εργασίας είναι για οποιοδήποτε λόγο άκυρη, αυτή θεωρείται σαν να μην έγινε (180 ΑΚ) και δεν παράγει τα έννομα αποτελέσματά της. Στην περίπτωση, που παρά την ύπαρξη ακυρότητας, η σύμβαση τεθεί σε λειτουργία και ο εργαζόμενος παράσχει τη συμφωνημένη εργασία, εφαρμογή έχουν οι διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού, προκειμένου να λάβει ο εργαζόμενος σε χρήμα την ωφέλεια που αποκόμισε ο εργοδότης από την παροχή της εργασίας (ΑΠ 462/14 ΕλλΔνη 2014, σελ. 1639). Περίπτωση άκυρης σύμβασης εργασίας συντρέχει και όταν παραβιάζεται η διάταξη του άρθρου 14 παρ. 1 της κανονιστικής απόφασης Αιβ/8577/83 του Υπουργού Υγείας και Πρόνοιας, που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του ΑΝ 2520/40 και αντικαταστάθηκε με την 8405/29-10-1992 ΚΥΑ, ΦΕΚ Β 665/92, η οποία αντικαταστάθηκε εκ νέου με την ΥΑ Υ1γ/ΓΠ/οικ. 35797, ΦΕΚ Β 1199/12, με την απασχόληση σε επιχείρηση υγειονομικού ενδιαφέροντος, εργαζόμενου που παρέχει υπηρεσίες προς το κοινό, οι οποίες προϋποθέτουν ή συνεπάγονται άμεση επαφή με τον καταναλωτή των τροφίμων ή των ποτών, χωρίς αυτός (ο εργαζόμενος) να έχει εφοδιαστεί με πιστοποιητικό υγείας όπου βεβαιώνεται ότι έχει υποβληθεί σε ιατρικες εξετάσεις και βρέθηκε να μην πάσχει από μεταδοτικό νόσημα (ΑΠ 1113/13 ΝΟΜΟΣ).
Περαιτέρω, η άκυρη σύμβαση δεν παράγει τα έννομα αποτελέσματά της και δεν δημιουργεί δέσμευση για το μέλλον. Καθένα από τα μέρη μπορεί ανά πάσα στιγμή να θέσει τέρμα σ’ αυτή. Συνεπώς, εφόσον ο εργαζόμενος δεν οφείλει να παράσχει την εργασία του, δεν νοείται επίσχεση εργασίας του, αφού το εν λόγω δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 325 ΑΚ, συνίσταται στην άρνηση εκπλήρωσης οφειλόμενης παροχής. Εξάλλου, ζήτημα υπερημερίας του εργοδότη ως προς την αποδοχή της εργασίας και επομένως καταβολής μισθών υπερημερίας δεν τίθεται, διότι η υπερημερία προϋποθέτει έγκυρη σύμβαση. Δηλαδή, αν ο εργοδότης παύσει από ορισμένο χρονικό σημείο να αποδέχεται τις υπηρεσίες του εργαζόμενου που απασχολείται βάσει άκυρης σύμβασης, η σχέση εργασίας θεωρείται πως λύθηκε κατά τον παραπάνω χρόνο, καθόσον αυτή δεν αναγνωρίζεται από το νόμο και ενόψει τούτου δεν δύναται να εξακολουθεί να υφίσταται παρά τη θέληση του εργοδότη, ο οποίος δεν ενέχεται ούτε κατά τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού, εφόσον δεν αποκομίζει καμία ωφέλεια (Ζερδελής, οπ παρ. 12, αρ. 674, 677, 690, 691, 701 και 703 με τις εκεί παραπομπές).
Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των άρθρων 648, 652 παρ. 1, 656, 349 ΑΚ και 7 παρ. 1 του Ν. 2112/20 προκύπτει ότι η μονομερής από τον εργοδότη και δυσμενής για το μισθωτό μεταβολή των όρων της συμβάσεως εργασίας, όπως η καθυστέρηση καταβολής του μισθού που γίνεται με σκοπό τον εξαναγκασμό του σε παραίτηση και την απαλλαγή του ίδιου από την καταβολή αποζημίωσης, δεν συνεπάγεται χωρίς άλλο τη λύση της, αλλά παρέχει το δικαίωμα στο μισθωτό είτε να θεωρήσει τη μεταβολή αυτή ως άτακτη καταγγελία της σύμβασης από μέρους του εργοδότη και να ζητήσει την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης, είτε εμμένοντας στη σύμβαση, να αξιώσει την τήρηση των όρων της και την αποδοχή της εργασίας του από τον εργοδότη σύμφωνα με το πριν τη μεταβολή περιεχόμενο της σύμβασης, και σε περίπτωση άρνησης του εργοδότη να αποδεχθεί την εργασία αυτή, να ζητήσει μισθούς υπερημερίας (ΑΠ 795/07 ΝΟΜΟΣ). Συνεπώς, ενόψει της ανωτέρω διαζευκτικής ευχέρειας, τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις των άρθρων 305, 306 ΑΚ και η επιλογή ανάμεσα στα ανωτέρω δικαιώματα γίνεται με δήλωση του εργαζόμενου στον εργοδότη.
