Mε το Πρώτο Μέρος του (ασυνήθιστα
μακροσκελούς και πολυπλόκαμου)
ν. 4478/2017 καλύφθηκαν ορισμένες αισθητές
από καιρό νομοθετικές εκκρεμότητες στο πεδίο
του ποινικού μας δικαίου που αφορά στην νομιμοποίηση,
δέσμευση και δήμευση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Πρόκειται αφενός για την κύρωση του πλέον σύγχρονου
διεθνούς συμβατικού οργάνου με δεσμευτικό χαρακτήρα στο
υπό συζήτηση πεδίο, ήτοι της Σύμβασης του Συμβουλίου της
Ευρώπης της 16ης Μαΐου 2005 «για τη νομιμοποίηση,
ανίχνευση, κατάσχεση και δήμευση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» (της λεγόμενης «Σύμβασης της Βαρσοβίας»),
και αφετέρου για την ενσωμάτωση
μιας σειράς ενωσιακών κειμένων (των
Α-Π 2003/577/ΔΕΥ, 2005/212/ΔΕΥ,
2006/783/ΔΕΥ και της Οδηγίας 2014/
42/ΕΕ) που αφορούν στις διασυνοριακές, αλλά και στις εγχώριες δεσμεύσεις και δημεύσεις περιουσιακών
στοιχείων.
Η επιλογή της κύρωσης και ενσωμάτωσης των ανωτέρω συμβατικών και
ενωσιακών κειμένων μέσω του ίδιου νομοθετήματος κρίνεται
ως επιτυχής, αφού ρυθμίζουν απολύτως συναφή ζητήματα. Η
προσαρμογή της νομοθεσίας μας προς αυτά τα κείμενα
σηματοδοτεί εν πολλοίς την ένταξη της χώρας μας σε έναν
ενιαίο ενωσιακό χώρο άμεσης αναγνώρισης και εκτέλεσης των
δικαστικών αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης περιουσιακών στοιχείων προερχόμενων από εγκληματικές δραστηριότητες, αλλά και την διευκόλυνση της εκτέλεσης αντίστοιχων
αποφάσεων μεταξύ της Ελλάδας και των λοιπών κρατών μελών
του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ταυτόχρονα, τροποποιήθηκε
το νομοθετικό πλαίσιο για την λήψη και εφαρμογή των σχετικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την διεύρυνση των
δυνατοτήτων δέσμευσης και δήμευσης των οργάνων και
προϊόντων του εγκλήματος, αλλά και την αποτελεσματικότερη
προστασία των εμπλεκόμενων προσώπων.
Η κυρωθείσα Σύμβαση αντικατέστησε ουσιαστικά την πρώτη
σχετική Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1990 που
κυρώθηκε στη χώρα μας με τον ν. 2655/1998, λαμβάνοντας
υπόψη τις διεθνείς εξελίξεις που μεσολάβησαν κατά την
δεκαπενταετία 1990-2005. Ωστόσο, οι προσαρμοστικές
διατάξεις του ν. 4478/2017 είναι μάλλον περιορισμένες, με
δεδομένες τις ήδη υφιστάμενες, εκτεταμένες ρυθμίσεις του ν. 3691/2008. Σημασία δόθηκε κατά κύριο λόγο στην ανανέωση του καθεστώτος που ίσχυε αναφορικά με τη διαδικασία
αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων δέσμευσης και
δήμευσης περιουσιακών στοιχείων που προέρχονται από άλλα
κράτη μέρη, προκειμένου η εν λόγω διαδικασία να καταστεί
πιο ευέλικτη και αποτελεσματική. Παρά την ανανέωση αυτή
επελέγη, πάντως, ορθά να μη καταργηθούν ταυτόχρονα οι
διατάξεις του ν. 2655/1998, ο οποίος θα συνεχίσει να εφαρμόζεται στις σχέσεις της Ελλάδας και των κρατών που είναι
μέρη μόνο στην παλαιότερη Σύμβαση.
Στις σχέσεις της Ελλάδας με τα άλλα κράτη μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης ισχύουν πλέον τα άρθρα 10-30 του
ν. 4478/2017, με τα οποία ενσωματώνονται οι Α-Π 2003/
577/ΔΕΥ και 2006/783/ΔΕΥ. Βασικό χαρακτηριστικό τους
είναι η εισαγωγή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και
εκτέλεσης και η αναλυτική ρύθμιση της σχετικής διαδικασίας
στα ζητήματα α) δέσμευσης αποδεικτικών στοιχείων με σκοπό
την εξασφάλισή τους και τη μεταφορά τους από το κράτος
στο οποίο βρίσκονται στο κράτος ενώπιον των δικαστικών
αρχών του οποίου πρόκειται να χρησιμοποιηθούν, β) δέσμευ-
σης περιουσιακών στοιχείων με σκοπό την εν συνεχεία
δήμευσή τους, και γ) δήμευσης περιουσιακών στοιχείων που
αποτελούν προϊόν ή όργανο εγκληματικής δραστηριότητας.
